تحرير و شرح كلام محقّق شريف در ردّ شارح مطالع
شارح مطالع « قطب الدّين رازى » در ذيل قول مصنّف كه مىگويد :
نظر عبارتست از ترتّب امور معلوم براى رسيدن بامور مجهول .
مىفرمايد :
وجه تعبير مصنّف به « امور » آنست كه در امر واحد ترتيب تصوّر نمىشود سپس شطرى از تحقيقات و مطالب ارزنده فرموده آنگاه مىگويد :
اشكالى كه حضرات را به سختى انداخته و در حلّ آن به رنج و مشقّت افتادهاند اينست كه در تعريف نمىتوان به فصل تنها يا اعراض خاصّه فقط اكتفاء نمود .
ولى در جواب اين اشكال بايد بگوئيم :
تعريف اشياء بالفاظ مفرد صرفا به واسطه مشتقّات صورت مىگيرد و مشتقّ اگرچه در لفظ مفرد است ولى در معنا مركّب است چون معناى آن شىء له المشتقّ است محقّق شريف در حاشيه بر شرح مطالع مىگويد :
معناى مشتقّ بسيط و از ذات باعتبار اتّصافش به مبدأ انتزاع مىگردد .
وجه بساطت مشتقّات از نظر محقّق شريف
محقّق شريف براى اثبات مدّعاى خويش مىگويد :
در امثال كلمه « ناطق » اگر مشتقّ معنايش عبارت باشد از شىء له النطق از دو حال خارج نيست يا مقصود از « شىء » مفهوم آن بوده و يا مصداقش در هر دو صورت تالى فاسدى دارد :