متن : ثمّ : انّ الملحوظ حال الوضع امّا يكون معنى عامّا ، فيوضع اللّفظ له تارة و لافراده و مصاديقه اخرى .
و امّا يكون معنى خاصّا لا يكاد يصحّ الّا وضع اللّفظ له دون العامّ ، فيكون الاقسام ثلاثة و ذلك لانّ العامّ يصلح لان يكون آلة للحاظ افراده و مصاديقه بما هو كذلك فانّه من وجوهها و معرفة وجه الشّيء معرفته بوجه بخلاف الخاصّ ، فانّه بما هو خاصّ لا يكون وجها للعامّ و لا لسائر الافراد ، فلا يكون معرفته و تصوّره معرفة له و لا لها اصلا و لو بوجه .
ترجمه :
تقسيم ديگر براى وضع
مرحوم مصنّف سپس براى وضع تقسيم ديگرى به اين شرح نقل مىفرمايد :
ملحوظ در حال وضع يا معناى عامّى است كه لفظ را گاهى در مقابل همان معنا وضع نموده و زمانى در قبال افرادش جعل مىكنند و يا معناى خاصّ و مشخّصى است كه در اين صورت فقط لفظ را براى همان معناى خاصّ بايد قرار دهند نه معناى عامّ .
در نتيجه براى وضع سه قسم تحقّق پيدا مىكند .
وجه انحصار وضع در اقسام سهگانه
سپس در مقام وجه حصر وضع در اقسام سهگانه مذكور مىفرماين :
و جهت حصر اينست كه معناى عامّ متصوّر هم صلاحيّت دارد كه خود موضوع له لفظ قرار گيرد و هم وسيله و آلت براى موضوع له قرار دادن مصاديق و افرادش واقع شود زيرا عامّ وجه افراد است و عرفان به وجه چيزى در واقع خود معرفت به همان شىء مىباشد بخلاف صورتى كه معناى ملحوظ