مقاله مرحوم صاحب فصول و مناقشه مصنّف ( ره )
مرحوم صاحب فصول مىفرماين :
محل بحث خصوص اسم فاعل و مشتقّاتى است كه به معناى آن باشند همچون صفت مشبّهه و امّا ساير صفات همچون اسماء زمان و مكان و اسم آلت در بحث داخل نيستند و دليل بر اين گفته دو وجه مىباشد :
وجه اوّل
استدلالات اصوليّون را كه بررسى نموده و در نظر مىگيريم جملگى باسم فاعل مثال آورده شده و اين خود نشانه آن است كه محلّ كلام خصوص اين صفت و اشباهش مىباشد .
وجه دوّم
برخى از كسانى كه عقيدهاشان وضع مشتقّات براى اعمّ مىباشد براى اثبات مدّعا به اين بيان تمسّك كردهاند كه اسم فاعل اطلاق داشته ، شامل متلبّس و كسى كه مبدأ از آن منقضى شده مىگردد .
از اين استدلال نيز به خوبى برمىآيد كه محلّ كلام بين حضرات خصوص اين وصف مىباشد .
مرحوم مصنّف در مقام جواب از استدلال صاحب فصول مىفرماين :
هيچيك از اين دو وجه صلاحيّت آن را ندارد كه محلّ بحث را اختصاص بخصوص اسم فاعل دهد بلكه نهايت آن اينست كه از اسم فاعل بعنوان مثال استفاده شده است .
قوله : انّ المراد بالمشتقّ هاهنا : مشار اليه « هاهنا » علم اصول مىباشد .
قوله : ليس مطلق المشتقّات : چنانچه در اصطلاح علم اشتقاق اين اطلاق مرسوم و دارج است .