و امّا اجزاء ماهيّت : حقّ اينست كه انتفاء آنها موجب انتفاء اسم نيز مىگردد يعنى نماز مثلا بدون ركوع حقيقتا نماز نيست .
سپس در آخر عبارت مرحوم مصنّف مىفرمايد :
همانطورىكه قبلا اشاره شد شرط و جزء بنا بر قول صحيحىها با هم از اين نظر يكسان بوده و انتفاء هريك همانطورىكه موجب انتفاء ماهيّت مىشود به همان موازنه نيز باعث سلب اسم از ماهيّت مىگردند .
قوله : فى التّسمية باساميها : ضمير در « اساميها » به عبادات راجع است .
قوله : و كذا فيما له دخل الخ : يعنى در اين قسم نيز فقدان و عدم مضرّ به تسميه نمىباشد .
قوله : فى تشخّصها مطلقا : ضمير در « تشخّصها » به عبادات راجع بوده و مقصود از « مطلقا » اينست كه اعتبار اين امور چه موجب مزيّت و كمال شده يا چنين نباشد .
قوله : فى اصل ماهيّتها : يعنى ماهيّة العبادات .
قوله : فى التّسمية بها : ضمير در « بها » به اسامى راجع است .
قوله : جزء فيها : يعنى جزء در عبادات .
قوله : مخلّا بها : ضمير در « بها » به تسميه راجع است .
قوله : اعتبارهما فيها : ضمير تثنيه در « اعتبارهما » به جزء و شرط و ضمير مفرد مؤنّث در « فيها » به عبادات راجع است .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 235
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٣٥