شاهد در كلمه « حللنه » با نون است كه اصل آن قبل از فك : حلّ بوده كه در وقت صرف به جمع مؤنّث غائب رسيده لام مشدّد و مضاعف به نون كه ضمير فاعلى جمع مؤنّث است متّصل مىشود حال اگر در اين صيغه نيز بخواهيم كلمه را مشدّد و مدغم فيه بخوانيم التقاء ساكنين لازم مىآيد زيرا بايد لام اوّل را ساكن كرده تا بتوانيم در دوّمى ادغام كنيم و فرض اينست كه دوّمى نيز بواسطه اتّصالش به ضمير ساكن گرديده است و بدين ترتيب دو ساكن با هم ملاقات كرده كه اين معنا موجب فك ادغام لام در لام شده است .
مصنّف گويد :
و در جزم و شبه جزم تخيير مىباشد .
شارح گويد :
منظور اينست كه يك مورد ديگر براى جواز هردو وجه ( ادغام و فك ) آنجائى است كه فعل مضاعف مضارع مجزوم بوده يا فعلى كه شبيه به آن است باشد همچون امر .
فعل مضارع مانند : لم يمدّ و لم يمدد .
و فعل امر مثل : اغضض من صوتك ( بكاه از صدايت ) .
يا نظير :
فغضّ الطّرف ( چشمت را بهبند ) .
قوله : و يحيى من حىّ عن بيّنة : آيه ( 42 ) از سورهء انفال .
متن : « 998 »
و فكّ أفعل فى التّعجّب التزم * و التزم الادغام أيضا فى هلمّ
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
فكّ : اسم ، مضاف ، مبتداء .
افعل : مضاف اليه .
فى : حرف جرّ .
التعجّب : مجرور به « فى » ، متعلّق به « التزم » .
التزم : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، مجهول ، ثلاثى مزيد ، باب افتعال ، خبر .
واو : عاطفه .