أقريب ما توعدون ام يجعل ( آيا آنچه وعده داده شدهايد نزديك است يا قرار مىدهد . . . ) .
شاهد در « ام » است كه براى طلب تعيين بوده و بعد از همزهاى كه ما را از لفظ « اىّ » بىنياز مىكند واقع شده است .
مصنّف گويد :
بسا همزه ساقط مىگردد مشروط باينكه بواسطه حذفش از خفاء معنا در امان باشيم .
شارح گويد :
مانند : سواء عليهم انذرتهم الخ .
كه در اصل ءانذرتهم بوده و چون معنا بعد از حذف معلوم و مشخّص است لاجرم از حذف آن مانعى ممانعت نمىكند .
و نظير آنچه در قول شاعر آمده :
فو اللّه ما ادرى و ان كنت داريا * بسبع رمين الجمر ام بثمان
يعنى : پس به خدا قسم اگرچه در صدد دانستن بودم ولى نفهميدم آيا جمره را هفت بار زد يا هشت بار كه در اصل : أ بسبع رمين الجمر الخ بوده و چون معنا معلوم و مشخّص است و با حذف همزه خللى در آن وارد نمىشود لاجرم همزه ساقط گرديده .
قوله : سواء علينا اجزعنا ام صبرنا : آيه ( 21 ) از سورهء ابراهيم .
قوله : سواء عليم ادعوتموهم الخ : آيه ( 193 ) از سورهء اعراف .
قوله : بان طلب بها و بام : ضمير در « بها » به همزه راجع است .
قوله : و ان ادرى أقريب الخ : آيه ( 109 ) از سورهء انبياء .
قوله : ءانتم اشدّ خلقا الخ : آيه ( 27 ) از سوره النازعات .
قوله : أقريب ممّا توعدون ام يجعل : آيه ( 25 ) از سورهء جنّ .
متن : « 550 »
و بانقطاع و بمعنى بل وفت * إن تك ممّا فيّدت به خلت
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
بانقطاع : جارّ و مجرور ، متعلّق به « وفت » .