اذا بكيت قبّلتنى اربعا * اذن ظللت الدّهر ابكى اجمعا
يعنى : آگاه باش كاش من بودم كودك شيرخوار كه برمىداشت من را ذلفاء در يك سال همه آنسان و هرگاه مىگريستم مىبوسيد مرا چهار بار بوسيدنى ، در آن هنگام مىگريستم تمام روزگار را شاهد در تأكيد نمودن « الدهر » است بواسطه « اجمع » بدون آوردن « كلّ » .
شارح گويد :
مختار ما اينست كه تأكيد بواسطه اين الفاظ بدون « كلّ » در نثر نيز جايز است و شاهد ما براين گفتار فرموده نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است .
فله سلبه اجمع ( پس براى او مىباشد آنچه از مقتول درآورده مىشود تمام آنها ) .
شاهد در تأكيد « سلب » است بواسطه لفظ « اجمع » بدون اينكه « كلّ » در عبارت آمده باشد .
متن : « 526 »
و إن يفد توكيد منكور قبل * و عن نحاة البصرة المنع شمل
تجزيه و تركيب
واو : استينافيّه .
ان : شرطيّه ، جازم .
يفد : فعل مضارع ، مجزوم ، فعل شرط .
توكيد : اسم ، مضاف ، فاعل براى « يفد » .
منكور : مضاف اليه .
قبل : فعل ماضى ، مجهول ، جواب شرط ، محلّا مجزوم .
واو : عاطفه .
عن : حرف جارّ .
نحاة : مجرور به « عن » ، مضاف ، متعلّق به شمل .
البصرة : مضاف اليه .
المنع : مبتداء .
شمل : فعل ماضى ، خبر .