ضمير مؤنّث در « بها » به صفة راجع است .
مصنّف گويد :
و نيز بواسطه صفت رفع و نصب و جرّ بده كلمهاى را كه متّصل به آن است اعمّ از آنكه كلمه مزبور مضاف بوده يا مجرّد از آن باشد .
مؤلّف گويد :
قبلا شش حالت از حالات صفت مشبهه با معمولش را ذكر نموديم اينك شارح و مصنّف به ذكر بقيّه حالات پرداخته كه شرح آن چنين است :
شارح گويد :
منظور از كلمه « مضافا » اينست كه :
عمل رفع و نصب و جرّ براى صفت مشبهه الف لامدار و خالى از آن نسبت به معمولى كه مضاف است ثابت مىباشد .
معمول مضاف از چهار حال خارج نيست :
الف : آنكه به كلمه الف و لامدار اضافه شده باشد .
ب : آنكه به ضمير اضافه شده باشد .
ج : آنكه به كلمهاى اضافه شده باشد كه آن كلمه به ضمير اضافه شده باشد .
د : آنكه مضاف اليه معمول نه الف و لام داشته و نه به ضمير اضافه شده باشد .
امثله حالات مذكور
مثال اوّل همچون :
7 - رأيت الرّجل الحسن وجه الاب .
( ديدم آن مرد را كه روى پدرش نيكو بود ) .
در اين مثال صفت الف و لام داشته و معمولش يعنى « وجه » كه مرفوع است به الف و لامدار يعنى « الاب » اضافه گرديده .
8 - رأيت الرجل الحسن وجه الاب .
در اين مثال صفت الف و لام داشته و معمولش يعنى « وجه » كه منصوب است به الف و لامدار يعنى « الاب » اضافه گرديده .
9 - رأيت الرجل الحسن وجه الاب .
در اين مثال صفت الف و لام داشته و معمولش يعنى « وجه » كه مجرور است به
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1297
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٢٩٧