مخالفا : به صيغه اسم فاعل ، حال است از ضمير فاعلى در « اتى » .
لام : حرف جارّ .
ما : موصوله ، مجرور به لام ، متعلّق به « مخالفا » .
مضى : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، صله و عائد براى « ما » .
فاء : رابط شبه جواب .
بابه : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء دوّم .
النقل : خبر است براى « بابه » و جمله اسميّه خبر است براى مبتداء اوّل يعنى « ما اتى » .
كسخط : جارّ و مجرور ، متعلّق به « استقرّ » خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير : هو كسخط مىباشد .
واو : عاطفه .
رضا : معطوف است به « سخط » .
ترجمه
و آنچه بر خلاف اوزان گذشته آمده از باب نقل بوده و از اهل لسان اينطور شنيده شده است همچون : سخط و رضا .
متن : « 448 »
و غير ذى ثلاثة مقيس * مصدره كقدّس التّقديس
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
غير : اسم ، مضاف ، مبتداء .
ذى : مضاف اليه ، مضاف .
ثلاثة : مضاف اليه .
مقيس : اسم مفعول ، خبر .
مصدره : مضاف و مضاف اليه ، نائب فاعل براى « مقيس » .
كقدّس : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، خبر براى مبتداء محذوف و تقدير هو كقدّس التقديس .
ترجمه
و غير ثلاثى مجرّد مصدرش قياسى است همچون : قدّس ، تقديس .