و مانند : رحل ، يرحل ، رحيلا ( كوچ كردن ) .
و وزن پنجم يعنى فعاله ( بكسر فاء ) مصدر است براى هرفعلى كه يا برحرفه و يا برولايت يعنى تصرّف در امور دلالت كند مانند :
خاط ، يخيط ، خياطة ( دوختن ) .
و مثل : سفر بينهم سفارة يعنى بين ايشان را اصلاح كرد .
متن : « 446 »
فعولة فعالة لفعلا * كسهل الأمر و زيد جزلا
تجزيه و تركيب
فعولة : مبتداء .
فعالة : معطوف به فعولة بحذف عاطف .
لفعلا : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، خبر .
كاف : حرف جرّ و مجرورش كه « قولك » باشد محذوف است .
سهل : فعل ماضى .
الامر : فاعل آن مىباشد و جمله مقول قول محذوف مىباشد .
واو : عاطفه .
زيد : مبتداء .
جزلا : فعل ماضى مفرد ، مذكّر ، غائب و الفش اطلاقى است ، خبر و جمله اسميّه معطوف است به جمله فعليّه سابق .
ترجمه
وزن « فعوله » و « فعاله » مصدر هستند براى « فعل » مانند سهل الامر و نظير : زيد جزل .
متن : « 447 »
و ما أتى مخالفا لما مضى * فبابه النّقل كسخط و رضا
تجزيه و تركيب
واو : به معناى استيناف .
ما : موصوله ، مبتداء اوّل .
اتى : فعل ماضى ، صله و عائد براى « ما » .