در سين از « عسى » در مثل « عسيت » هم فتحه جايز بوده و هم كسره ولى اختيار فتحه نزد ما معلوم مىباشد .
شارح گويد :
مقصو اينستكه وقتى به « عسى » ( تاء ضمير ) يا ( نون ) و يا ( نا ) متّصل باشد مثل :
عسيت ، عسين ، عسينا در سين دو وجه جايز است .
1 - فتحه
2 - كسره
سپس در ذيل « انتقاء الفتح » مىگويد :
كلمه « انتقاء » با قاف يعنى اختيار و لفظ « زكن » يعنى علم و معلوم بودن آن يا از جهت تقديم فتح بركسر است كه مصنّف در عبارت « و الفتح و الكسر اجز » اينطور آورده و يا بملاحظه شهرتش از خارج براى ما معلوم است فلذا تمام قرّاء مگر نافع اينكلمه را در قرآن شريف بفتح قرائت كردهاند .
قوله : و هو الخبر : ضمير « هو » به ثان فقد راجع است .
قوله : احسب النّاس اين يتركوا : آيه ( 2 ) از سوره عنكبوت .
قوله : هذا ما اختاره المصنّف : مشار اليه « هذا » سدّ مسدّ جزئين بودن « ان يفعل » مىباشد .
قوله : من جعل هذه الافعال : بيان است براى « ما اختاره المصنّف » .
قوله : ابدا : چه بعدشان « ان يفعل » واقع شود و چه نشود .
قوله : الى انّها حينئذ تامّة : ضمير در « انّها » به افعال مقاربه راجع بوده و كلمه « حينئذ » يعنى حين قد يرد غنى بان يفعل عن ثان فقد .
قوله : او ارفع مضمرا بها : ضمير در « بها » به عسى راجع است .
قوله : اذا اسم قبلها قد ذكر : ضمير در « قبلها » به « عسى » راجع است .
قوله : و هو لغة اهل الحجاز : ضمير « هو » به تجريد از ضمير راجع است .
قوله : اذا اتّصل بها تاء الضّمير : ضمير در « بها » به عسى راجع است .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 567
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٦٧