تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 918

مساهمون:

ص٩١٨
« انت » بوده و فاعل مصدر متكلّم مىباشد . مصنّف در شرح كافيه گفته است : اگر كلمه‌اى كه با آن قصد بيان تعليل شدده مصدر نباشد سزاوار است آن را با لام يا كلمه‌اى كه قائم‌مقام آنست بياوريم مانند : سرى زيد للماء ( زيد در شب حركت نمود براى آب ) . شاهد در « للماء » است كه مفعول له بوده منتهى چون مصدر نيست با لام جارّه استعمال گرديده . و همچنين است : سرى زيد للعشب ( زيد در شب حركت نمود براى گياه ) . و نيز مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده : كلّما ارادوا ان يخرجوا منها من غمّ ( هرزمانيكه قصد كردند به جهت حزن و اندوه از آن خارج گردند ) . شاهد در « من غمّ » است كه مفعول له بوده و چون مصدر نيست با « من » جارّه كه قائم‌مقام لام است استعمال گرديده . و همچنين مانند : انّ امرئة دخلت النّار فى هرّة حبستها . ( همانا زنى داخل در آتش شد به جهت گربه‌اى كه حبسش كرده بود ) . شاهد در « فى هرّة » است كه مفعول له بوده و چون مصدر نيست با « فى » جارّه كه قائم‌مقام لام تعليل است آمده . سپس مصنّف گويد : و با وجود شروط جرّ ممتنع نيست مانند : لزهد ذا قنع . شارح گويد : مقصود اينستكه توهّم نشود مجرور شدن مفعول له با لام يا من و يا فى تنها در صورت نبودن شروط است بلكه بايد بگوئيم اگرچه شروط فراهم بوده و در مفعول له جمع باشند ولى معذلك هيچ امتناعى از مجرور شدن مفعول له در