فرزند مصنّف بين « عسى » و « ليس » به اين بيان فرق گذارده و گفته :
عسى متضمّن معنائى است كه براى آن صدارت بوده و آن « لعلّ » مىباشد بخلاف « ليس » لذا اگر اجماع علماء برعدم جواز تقديم خبر برعسى محقّق باشد نميتوان « ليس » را به آن قياس كرده و در آن نيز بچنين حكمى قائل شد .
شارح گويد :
فرق مزبور صحيح نيست زيرا « ليس » نيز متضمّن معنائى است كه داراى صدارت است و آن ماء نافيه مىباشد پس هردو از اينجهت با هم متّحد و مشتركند و كلام مصنّف در شرح كافيه متين است .
برخى از قدماء معتقدند كه خبر بر « ليس » نيز مقدّم مىشود و براى تثبيت اين رأى به آيه قرآنى استدلال نمودهاند ، در اين آيه كه ذيلا درج مىشود معمول خبر « ليس » برآن مقدّم شده و پرواضح است وقتى معمول خبر برليس مقدّم شد نفس خبر نيز تقديمش برآن جايز است .
آيه مزبور اينست :
الا يوم يأتيهم ليس مصروفا عنهم .
يعنى : منكران معاد بايد آگاه باشند كه چون هنگام عذاب فرابرسد ديگر از آن رهائى نمىيابند .
شاهد در « يوم » است كه معمول و ظرف است براى « مصروفا » و در عين حال بر « ليس » مقدّم شده قائلين بعدم جواز در مقام جواب از اين استدلال گفتهاند :
« يوم » ظرف است و در ظروف اتّساع مىباشد و بعبارت ديگر :
ما كه قائل بعدم جواز تقديم خبر بر « ليس » هستيم در غير ظرف اين سخن را مىگوئيم و اساسا ظرف از محلّ صحبت و كلام خارجند .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 505
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٠٥