( آيا اين گوسالهپرستان نمىبينند كه بايشان حرفى عائد نميشود ) .
شاهد در « يرجع » است كه خبر براى « ان » بوده و بينشان حرف نفى يعنى « لا » فاصله شده و بخاطر قريب المخرج بودن « نون » و « لام » در هم ادغام شده و به صورت « الّا » درآمدهاند .
و قرار گرفتن حرف تنفس بين « ان » و خبر مانند فرموده حقتعالى :
علم ان سيكون منكم مرضى
( خداوند براحوال شما آگاهست كه برخى از شما مريض و ناتوانيد ) .
شاهد در « يكون » است كه خبر براى « ان » بوده و بين آن دو « سين » كه حرف تنفيس است فاصله گرديده .
و فاصله شدن « لو » بين « ان » و خبر مثل فرموده حقتعالى :
ان لو كانوا يعلمون الغيب ( بدرستيكه اگر غيب را بدانند ) .
شاهد در « كانوا » است كه خبر براى « ان » بوده و بينشان « لو » فاصله شده .
سپس در ذيل كلام مصنّف « و قليل ذكر لو » مىگويند :
يعنى در كتب نحو در بحث فواصل ادباء بندرت « لو » را ذكر كردهاند و بهرتقدير زمانى بين « ان » و خبر فاصله قرار دادن بامور مذكور مستحسن است كه خبر فعل غير دعاء و ممتنع التّصريف نباشد ، بنابراين اگر فعل دعاء ، يا غير متصرّف باشد به فاصله شدن احتياجى نيست مانند فرموده حقتعالى .
الخامسة انّ غضب اللّه عليها .
( قسم پنجمى اين باشد كه محقّقا غضب خدا براو باشد . . . . . )
شاهد در « غضب » است كه خبر براى « انّ » است و چون دعا مىباشد بين آن و « انّ » فاصله نشده .
و نيز همچون فرموده حقتعالى .
و ان عسى ان يكون ( و اميد است كه باشد ) .
شاهد در « عسى » است كه خبر براى « ان » بوده و چون غير متصرّف
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 616
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦١٦