مىباشد ، مانند قول شاعر :
ان هالك كلّ من يحفى و ينتعل .
( بدرستيكه هلاكشونده است هرپاى برهنه و كفشدارى ) .
شاهد در « ان » بوده كه مخفّفه است و اسمش ضمير شأن بوده و جمله « هالك الخ » خبرش مىباشد .
و گاهى اسم آن ظاهر شده كه در اين صورت واجب نيست خبرش جمله باشد مانند قول شاعر :
بانك ربيع و غيث مريع .
( يعنى بدرستيكه تو بهار بوده و نيز بارانى هستى روياننده علفها ) .
شاهد در خبر « انك » است كه جمله نبوده بلكه مفرد مىباشد يعنى « ربيع » .
قوله : فيوصل بها : ضمير در « بها » به ان مخفّفه راجع است .
قوله : و الغالب كونه بلفظ الماضى : ضمير در « كونه » به فعل ناسخ راجع است .
قوله : و ان كانت لكبيرة : آيه ( 143 ) از سوره بقره .
قوله : و ان يكاد الّذين كفروا الخ : آيه ( 51 ) از سوره قلم .
قوله : و لا يبطل عملها : يعنى عمل انّ مخفّفه .
قوله : لانّها اشبه بالفعل منها : ضمير در « لانّها » به انّ مفتوحه و در « منها » به مكسوره عود مىكند .
قوله : قاله فى شرح الكافية : ضمير منصوبى در « قاله » به اشبه بودن آن مفتوحه از انّ مكسوره بفعل راجع است .
متن : « 195 ، 194 »
و ان يكن فعلا و لم يكن دعا * و لم يكن تصريفه ممتنعا
فالاحسن الفصل بقد او نفى او * تنفيس او لو و قليل ذكر لو