تحقق مناسخات به اين است كه شخصى فوت كرده و قبل از اينكه ما تركش را بين ورّاث او توزيع و تقسيم نمايند يكى از ورثهاش فوت نمايد و بدين ترتيب دارائى وارث به اضافه آنچه به ارث برده بنزديكانش ميرسدد .
در چنين موردى فريضه اوّل يعنى ما ترك ميّت اوّل و دوّم را اگر بخواهند مىتوانند از اصل واحدى حساب كنند البته در اينمورد صورى ممكنست اتّفاق بيافتد كه در ذيل به آنها اشاره مىنمائيم :
الف : آنكه وارث و جهت استحقاق در هردو واقعه با هم متّحد باشند مثل اينكه شش برادر و شش خواهر وجود داشته سپس يكى از برادران فوت نمايد و قبل از اينكه ما تركش بين ورّاث او تقسيم گردد يكى از خواهران فوت نمايد و نيز پيش از تقسيم دارائى خواهر فوت شده يكى ديگر از برادران يا خواهران فوت گردد و به همين ترتيب اتّفاق بيافتد تا به جائى كه تنها يك برادر و يك خواهر بيشتر نمانده باشند .
در اين صورت مال جميع اموات بين ايندو بنحو اثلاثا تقسيم مىگردد يعنى دو سهم به برادر و يك سهم به خواهر ميدهيم مشروط به اين كه جملگى ابوينى يا ابى باشند ولى اگر از طريق مادر با هم برادر و خواهر باشند ميراث بين ايشان بالسّوية تقسيم مىگردد .
ب : آنكه جهت استحقاق در هردو واقعه متّحد بوده ولى وارث مختلف باشد مثل اينكه از ميّت دو فرزند باقى مانده باشد و قبل از اينكه ما ترك ميّت بين اندو تقسيم گردد يكى از دو فرزند فوت كرده و از خودش فرزندى بجاى گذارد چه آنكه در اين فرض جهت استحقاق در هردو واقعه واحد است زيرا در هر دو بنوت جهت استحقاق مىباشد ولى وارث در فرضه اوّل ابن بوده و در فريضه دوّم ابن الابن مىباشد .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 347
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٤٧