و وابستگى وجود نداشته در نتيجه ميراث تحقق ندارد .
ابن اثير لغوى مىگويد :
در احاديث بسيار اسم [ سائبه ] و [ سوائب ] وارد شده و اين كلمه را وقتى به كار مىبرند كه شخص بندهاى را آزاد نمايد آنگاه در حقش مىگويند : هو سائبة يعنى ديگر بين او و مولايش وابستگى وجود ندارد و اگر فوت گردد ميراثش به ديگرى يعنى يكى از بستگانش داده مىشود .
سپس مرحوم شارح مىفرماين :
اگر امّ ولد كه بواسطه استيلاد مادر فرزند مولا شده و پس از موت مولا از سهم فرزندش آزاد گرديد يا خريدن برخى از اقوام سبب آزاد شدن وى شد و نيز عبد خود را از مولايش خريد و بدين ترتيب آزاد گرديد آيا انعتاق در اين موارد را به عتق واجب بايد ملحق نمود تا در نتيجه مملوك و عتيق سائبه باشد و معتق از وى ارث نبرد يا لازمست آن را به عتق تبرعى الحاق نمود تا معتق از وى ارث ببرد ، در اينمسئله بين فقهاء دو قول مىباشد كه از نظر ما رأى اوّل اجود و بهتر است يعنى انعتاق در اين موارد از نظر ما به عتق واجب ملحق مىباشد و دليل ما بر اختيار اين رأى آنست كه :
شرط ثبوت ولاء اين است كه معتق مملوكش را بايد اعتاق و آزاد نموده باشد و پرواضح است كه در اين موارد اعتاق تحقق نيافته بلكه انعتاق مىباشد و به انتفاء شرط مشروط نيز منتفى است لاجرم ولاء محقق نبوده و بالمآل ميراث معتق از وى منتفى مىباشد .
قوله : اذا تبرّع بعتقه : ضمير در [ تبرّع ] به معتق راجع است چنانچه ضمير در [ عتيقه ] نيز بوى راجع است و مقصود از [ تبرّع به عتق ]
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 170
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٧٠