تقدم ما فيه من التفصيل المختار .
مبحث شروط احياء اراضى موات
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
شروط احياء شش تا است :
1 - انتفاء يد غير از زمين موات .
2 - قبلا زمين ملك كسى نبوده باشد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
مقصود شروطى است كه محيى پس از احياء با بودن آنها مالك مىشود .
سپس در دنبال [ انتفاء يد الغير ] مىفرماين :
يعنى يد غير محيى از زمين موات منتفى باشد ، بنابراين اگر يدى كه شرعا مورد احترام است بر آن مسلّط بوده و زمين در تحت استيلاء آن واقع شده باشد ديگرى حقّ احياء آن را ندارد زيرا يد به حسب ظاهر دلالت بر ملك داشته و در صورت نبودن علم به انتفاء سبب صحيح براى ملك يا اماره آن است كه اولويت صاحب يد مالك آن مىباشد ولى با بودن چنين علمى به يد ديگر اعتناء و التفات نمىشود اعمّ از آنكه علم به وجود سبب صحيح براى ملك يا اولويت بوده مثلا بدانيم كه زمين را مثلا خريده است يا علم به انتفاء سبب مزبور باشد و قاطع باشيم كه ملك وى نيست .
و در دنبال [ و انتفاء ملك سابق ] مىفرماين :