مقدس عبارت است از اينكه مالك زمين آن را در اختيار كشاورز گذارده و با وى طىّ عقدى چنين قرار ميگذارد كه در مقابل مدت تعيينشده كشاورز حصهاى از حاصل بدستآمده را بوى بدهد پس با اينكه عامل و زارع يكنفر است معذلك فعل زرع را باقتضاى تعبير به [ مزارعه ] به هردو نفر نسبت دادهاند و جهتش اين است كه چون مالك زمين از عامل درخواست كار مىكند پس گويا باعتبار اين طلب وى نيز در عمل زراعت شركت كرده و بدين ترتيب كار مستند بهردو مىباشد همانطورى كه حال در مضاربه چنين است .
قوله : و هى تقضى وقوعه منهما : ضمير [ هى ] مفاعله و ضمير در [ وقوعه ] به زرع و در [ منهما ] به متعاقدين عود مىكند .
قوله : لكنها فى الشرع صارت : ضمير در [ لكنها ] بمزارعه راجعست .
قوله : بحصة من حاصلها : كلمه [ باء ] در بحصة به معناى مقابله بوده و ضمير مؤنث در [ حاصلها ] به ارض راجعست .
قوله : و نسب الفعل اليهما : ضمير [ اليهما ] بمتعاقدين عود مىكند چنانچه ضمير در [ احدهما ] نيز چنين است .
قوله : فكانه لذلك فاعل : ضمير در [ فكأنه ] به [ آخر ] عود مىكند و مشار اليه [ ذلك ] ، [ طلب ] مىباشد .
متن :
و خرج بالمعاملة على الأرض المساقاة ، فإنها بالذات على الأصول ، و بالحصةإجارة الأرض للزراعة ، أو الأعم ، إذ لا تصحبحصة من الحاصل . و قيد الأجل لبيان الواقع ، أو تخصيص للصحيحة ، أو استطراد لبعض الشرائط التي يحصل بها
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 274
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٧٤