[ يسرى ] به عتق راجع است .
قوله : مع يسار المالك : كلمه [ يسار ] به معناى تمكن و قدرت است و مقصود از اين قيد آن است كه در صورتى حصه عامل محكوم بحريّت است كه صاحب مال يعنى مالك قادر بر پرداخت حصه وى باشد ولى در غير اين صورت زمانى سهم عامل آزاد مىشود كه عبد خودش كار كرده و حصه را بپردازد .
قوله : ان قلنا بالسراية الخ : يعنى حكم مزبور در دو فرض جارى است :
الف : آنكه در عتق قهرى سرايت را جارى بدانيم چه آنكه در مورد بحث سهم مالك قهرا و بدون اختيار وى آزاد مىگردد .
ب : آنكه شريك وقتى سهم خودش را اختيارا آزاد نمود سهم ديگرى نيز قهرا آزاد مىگردد .
و تطبيق اين امر در مورد بحث به اين نحو است كه مالك وقتى اذن در خريدن پدر خويش را به عامل داد همين مقدار كافيست در اينكه عتق را بوى نسبت داده و بگويند وى اختيار سبب عتق را نمود پس سهم عامل نيز بنا بر اين مبنا بايد آزاد شود .
متن :
و لو اشترى العامل أبا نفسه ، و غيره ممن ينعتق عليه صح إذ لا ضرر على المالك فإن ظهر فيه ربح حال الشراء ، أو بعده انعتق نصيبه أي نصيب العامل ، لاختياره السبب المفضي إليه كما لو اشتراه بماله ، و يسعى المعتق و هو الأب في الباقي و إن كان الولد موسرا ، لصحيحة محمد بن أبي عمير عن الصادق عليه السلام الحاكمة باستسعائه من غير استفصال
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 114
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٤