شرط كردهاند كه از ربح حاصل ثلث آن متعلق به عامل و دو ثلث باقى مال مالك باشد حال اگر عبد را به 1000 تومان خريده ولى 1600 تومان ارزش دارد يعنى 600 تومان ربح در آن است قهرا مبلغ 200 تومان كه ثلث ربح باشد از آن عامل و 400 تومان باقى مال مالك است و معناى آن اين است كه به نسبت 200 تومان به 1600 تومان عامل در عبد مالك مىباشد يعنى ثمن ( ) عبد از آن عامل و هفت ثمن ديگر از آن مالك است .
قوله : ان قلنا بملكها بالظهور : ضمير در [ ملكها ] بحصّه راجع است و مقصود از [ ظهور ] ظهور ربح است .
قوله : لتحققه : يعنى لتحقق ربح فى مورد البحث .
قوله : و لا يقدح عتقه القهرى : ضمير در [ عتقه ] به [ اب ] راجع است .
قوله : لصدوره باذن المالك : ضمير در [ لصدوره ] به [ شراء الاب ] عائد است .
قوله : كما لو استرد طائفة من المال : ممكن است كلمه [ استرد ] مجهول قرائت شود و احتمالا نيز مىتوان آن را به صيغه معلوم خوانده و ضمير مستتر در آن را به مالك راجع دانست و اين احتمال اقرب و به نظر بهتر است و مقصود از [ طائفة من المال ] مبلغ و مقدارى از رأس المال است .
قوله : بعد ظهوره : يعنى ظهور ربح .
قوله : و حينئذ فيسرى على العامل : مقصود از [ حينئذ ] حين حكمنا باستحقاق العامل الحصة فى الاب مىباشد و ضمير در
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 113
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٣