شده باشد آنكه عين مالش موجود است مال خود را برداشته و آنكه مالش تلف شده مىتواند بدل آن را يعنى اگر مثلى است مثل و در صورت قيمى بودن قيمت آن را دريافت كند و از اين بيان معلوم شد كه اگرچه عقد فاسد با عقد صحيح در اصل ضمان مشترك است ولى در كيفيت ضمان فرق دارد چه آنكه در عقد صحيح متعاقدين ضامن مسمّى ( عوضين ) بوده ولى در فاسد ضامن بدل ( مثل يا قيمت ) ميباشند
اقسام ضمان
مطلب ديگرى كه قابل اهميت و التفات به آن در اينجا لازمست اينكه ضمان بر دوگونه است :
الف : ضمان معاوضى .
ب : ضمان غيرمعاوضى .
مقصود از ضمان معاوضى آن است كه هركدام از متعاوضين ( متعاقدين ) در ضمن عقدى كه انجام مىدهند ملتزم مىشوند در قبال مالى كه دريافت مىكنند عوض آن را به ديگرى بدهند همچون بايع كه در مقابل ثمنى كه مىگيرد اقدام مىكند مثمن را به مشترى داده و مشترى نيز در عوض مثمنى كه اخذ مىكند اقدام بردادن ثمن مىنمايد و همچنين است كليه عقودى كه مشتمل بر عوض است اعم از عقود لازمه و جايزه .
و منظور از ضمان غير معاوضى ضمانى است كه بواسطه تصرف كردن و دست گذاشتن روى مال ديگرى حادث مىشود و مدرك آن حديث نبوى مشهور است ( على اليد ما اخذت حتى يؤدّى ) .