قوله : و قد ارتفعت : ضمير مستتر در [ ارتفعت ] بشهادة عائد است .
قوله : و لانه لا يدرى : ضمير منصوبى در [ لانه ] به حاكم عائد است .
قوله : لا يدرى اصدقوا فى الاول أو فى الثانى : ضمير جمع در [ اصدقوا ] بشهود راجع بوده و مقصود از [ الاول ] شهادت و از [ الثانى ] رجوع از آن مىباشد .
قوله : فلا يبقى ظن الصدق فيها : ضمير مؤنث در [ فيها ] بشهادت راجع است .
متن :
و إن كان الرجوع بعده لم ينقض الحكم إن كان مالا ، و ضمن الشاهدان ما شهدا به من المال سواء كانت العين باقية ، أو تالفة على أصح القولين و قيل : تستعاد العين القائمة .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
و اگر شهود بعد از حكم حاكم رجوع كردند حكم نقض و باطل نمىشود منتهى شهود بمالى كه شهادت دادهاند ضامن آن مىباشند چه عين آن باقى بوده و چه تلف شده باشد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
حكم مزبور كه مصنف فرمود حكم حاكم نقض نمىشود در جائيست كه مشهود به مال باشد و اين قول اصح قولين در مسئله است .
برخى از فقهاء فرمودهاند :
اگر عين مال باقى باشد شهود ضامن نبوده بلكه آن را به
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 306
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٠٦