اگر غير مالك انعام از بودجه خود براى آنها علف تهيّه نمود و به آنها اطعام كرد بطورى كه از مالك عوض نخواست آيا بملاحظه اين كه حكمت سائمه بودن كه عبارتست از عدم غرامت مالك و مجّانى شدن تغذيه چون در اينجا هست از نظر حكم نيز با آنجا بگوئيم متّحد بوده و زكات واجب است يا ملتزم شويم به اينكه اگرچه حكمت محقّق است ولى عنوان سائمه منتفى است پس قهرا معلوفه بوده و زكات ندارد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
احتمال دوّم بهتر است زيرا حكم در لسان دليل بر اسم معلّق شده نه بر حكمت اگرچه وجود حكمت و عدم آن با جريان حكم و عدم آن تناسب دارد و لهذا تجمّد و ظاهر دليل آن است كه جانب اسم بر طرف حكمت ترجيح داده شود .
3 - عامل نباشد
شرط سوّم اينست كه از حيوانات نامبرده براى كارهائى همچون كشيدن آب ، شخم زدن ، باربردارى استفاده نكنند كه در غير اين صورت زكات آنها واجب نيست اگرچه سائمه و بيابانچر باشند .
شارح ( ره ) مىفرماين :
و سزاوار بود كه مرحوم مصنّف اين شرط را نيز بيان مىفرمود .
مؤلف گويد :
از اخبارى كه بر اين شرط و شرط قبلى دلالت دارد صحيحه بريد استكه مرحوم صاحب وسائل آن را در ج 4 ص 80 باينشرح نقل فرموده :
محمّد بن يعقوب ، از علىّ بن ابراهيم ، از پدرش ، از حمّاد بن عيسى ، از حريز ، از زرارة و محمّد بن مسلم و ابى بصير و بريد العجلى و الفضيل