و اما صور غير مشروعه :
الف : امام و مأموم در عين مجهول با هم اختلاف داشته باشند ، مثلا يكى قادر بر اداء [ صراط ] نيست و ديگرى بر كلمه [ الضّالين ] اعمّ از اين كه از حيث مقدار با هم مساوى بوده يا اختلاف داسته باشند ، مقدار عجز امام كمتر باشد يا بيشتر .
ب : امام جاهل به اوّل فاتحه بوده و مأموم اوّل را عالم و تنها از قرائت آخر عاجز باشد .
مثلا امام جماعت از اوّل حمد تا اوّل [ اهدنا الصّراط الخ ] را جاهل و از آن به بعد را عالم است ولى مأموم به عكس او باشد .
امّا در صورتى كه امام اوّل را عالم و آخر را جاهل باشد و مأموم به عكس او يعنى اوّل را جاهل و آخر را عالم باشد از صور مشروعه بوده كه اقتداء مأموم به امام جايز است و وقتى كه معلومات امام به انتهاء رسيد مأموم قصد فرادى كند و قرائت را خود از بقيّهاى كه عالم است بخواند .
3 - امامت مؤف اللّسان براى صحيح :
مراد از مؤف اللّسان كسى استكه آفت در زبانش باشد فلذا نتواند بعضى از حروف يا كلمات را درست اداء كند .
شارح ( ره ) مىفرماين :
همچون [ الثع ] به ثاء سه نقطه و آن كسى را گويند كه حرفى را به حرف ديگر مبدّل نمايد و اگر به ياء قرائت شود كسى است كه كلام را آشكار اداء نكند .
يا مانند [ تمتام ] و [ فافاء ] .
مقصود از اوّل شخصى است كه از اداء حرف ( تاء ) عاجز بوده و از
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 480
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٨٠