بقدره ، و ذلك في كل مكان يكون عرضه مساويا للميل الأعظم للشمس ، أو أنقص عند ميلها بقدره و موافقته له في الجهةيكون عرضه مساويا للميل الأعظم للشمس ، أو أنقص عند ميلها بقدره و موافقته له في الجهة .
شرح فارسى :
مرحوم شارح مىفرماين :
گفته شد علامت حصول زوال اين است كه شاخص بعد از انتهاء نقصان باز زياد شود .
علامت مزبور تنها بوسيله ظل مبسوطى كه از شواخص قائم و عمود بر سطح زمين حادث مىشود صورت مىگيرد زيرا در ابتداء طلوع خورشيد و انتشار اشعه آن بر سطح ارض شاخصهائى كه به طور عمود قرار گرفتهاند داراى سايهاى بلند به طرف مغرب هستند سپس بموازات ارتفاع خورشيد سايه پيوسته كم و كوتاه مىشود تا وقتى كه خورشيد بوسط آسمان ارضى كه شاخص در آن منصوب است برسد در اين موقع سايه به دو شرط بغايت نقصان مىرسد :
1 - عرض مكانى كه شاخص در آن قرار دارد مخالف با ميل خورشيد باشد و مقصود از مخالفت اين است كه عرض از ميل خورشيد بيشتر باشد .
2 - عرض و ميل هردو در يك جهت باشند يا هردو شمالى بوده و يا جنوبى .
و در صورتى كه عرض با مقدار ميل خورشيد مساوى باشد سايه در آن نقطه وقت زوال معدوم مىشود و اگر عرض از ميل اعظم خورشيد كمتر باشد در وقتى كه خورشيد مقدار ميلش قبل از غايت اوج به قدر عرض مكان بشود باز سايه در آنجا معدوم مىشود .
قوله : و ذلك فى الظّل المبسوط : از ظلّ مبسوط به ظلّ
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 52
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٢