اين نقطه تا جزائر خالدات چنانچه شارح چغمينى در شرح آورده 180 درجه است .
و متأخرين مبدء را از نصف النهار ( گرينويچ ) كه از لندن پايتخت انگلستان ميگذرد دانستهاند و مبناى محاسبات امروزه بر همينست .
از عرض بلاد در باب وقت و از طول در مبحث قبله استفاده مىكنند :
بلاد از نظر عرض بر سه گونهاند :
1 - آنكه عرضش از ميل اعظم خورشيد بيشتر است مانند جميع نقاط ايران و عراق و نيز قسمت شمال و شمال شرقى عربستان سعودى و قسمت اعظم مصر و ليبى و الجزائر .
در اين نوع از بلاد وقت زوال سايه شاخص هرگز معدوم نشده بلكه بانتهاء نقصان مىرسد و بعد از آن در جانب مشرق شروع به ازدياد مىكند .
2 - آنكه عرض با ميل اعظم مساوى باشد مانند كليّه بلادى كه روى مدار رأس السّرطان قرار دارند همچون بعضى از بلاد مركزى هندوستان يا شهرهاى غربى نظير احمدآباد يا برخى از نقاط شرقى آن مانند هواره كه در وقت زوال شاخص در اين بلاد معدوم مىشود .
3 - آنكه عرض از ميل اعظم كمتر باشد نظير مكّه معظّمه و يمن و حبشه كه باصطلاح امروزه [ اتيوپى ] ناميده مىشود .
در اين بلاد سايه در عرض سال دو بار معدوم مىشود : يكى وقتى خورشيد در سير صعوديش به قدر عرض آنها مايل باشد و ديگر وقتى
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 49
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٩