طول و عرض و موارد استفاده آن
22 - ديگر از نكات لازم اين است كه براى هرنقطه مفروضه در سطح كره طول و عرضى مىباشد .
عرض :
عبارتست از فاصله آن تا خط استوا قهرا نقطه يا در شمال استواء است كه فاصلهاش را عرض شمالى گفته و يا در جنوب آن است كه مسافتش را عرض جنوبى نامند .
طول :
در مبدء طول بين ارباب فنّ اختلافست .
رياضيين يونان ابتداء را از نقطه مغرب دانسته و گفتهاند فاصله هرمكان تا اين نقطه طول آن مكان است و وجه اين اعتبار آن است كه ايشان معتقد بودند اين نقطه آخر بلاد معموره است لذا نقاط بعد از آن را باعتبار نياورده بلكه آن را بىوجه و لغو ميدانستند بعضى ديگر مبدء را از ساحل بحر محيط كه امروزه به اقيانوس اطلس معروف است دانستهاند و طبق گفته ايشان به طول بلاد قريب 18 درجه افزوده مىشود زيرا اقيانوس مزبور از نقطه مغرب به اين مقدار عقبتر است .
و برخى ديگر همچون بطلميوس حكيم مبدء را از جزائر ششگانه دانسته كه به آنها جزائر خالدات و جزائر [ سعداء ] نيز مىگويند .
و اهل هند مبدء را از نقطهاى در مشرق به نام [ كنك دز ] دانستهاند و معتقد بودند ماوراء اين نقطه بلد معمورى نيست و فاصله