محاذى با دائره معدّل يا خطّ استواء قرار مىگيرد در اين روز همچون اوّل بهار تمام بلاد واقع روى كره زمين شب و روز در آنها مساوى مىباشد مگر در دو نقطه ( قطب شمال و جنوب ) و سپس از روز بعد ميل خورشيد جنوبى مىشود و سه ماه در اين ميل سيرش نزولى است تا اوّل روز برج جدى كه ابتداء زمستان است كه در اين روز ميل جنوبى خورشيد از دائره معدّل به همان مقدار سابق الذّكر ميرسد و از آن به ميل اعظم جنوبى يا ميل كلّى جنوبى تعبير مىنمايند و در مقابل مدار رأس السّرطان كه ابتداء تابستان خورشيد مسامت با مدار رأس الجدى مىباشد و اين مدار از جزائر [ كامبيز ] و [ ريماتارا ] و [ توبواى ] و خليج [ شارك ] در استراليا ميگذرد روز در اين هنگام كوتاهترين روزها و شب طولانىترين ليالى است و در فرس معروف به شب [ يلدا ] و به هندى اين شب را [ پوس ] گويند و اهل نجوم آن را شب نحسى دانند .
سپس از روز بعد سير خورشيد بمدّت سه ماه صعودى مىشود و بعد از اين مدّت روى نقطه اعتدال شرقى يا اعتدال ربيعى واقع مىگردد .
21 - براى تشخيص زوال كه وقت نماز ظهر است از شاخص استفاده مىكنند و آن دو نحو است : شاخص عمود ، شاخص موازى . شاخص عمود : عبارتست از شاخصيكه بر روى زمين عمود ميكنند مطابق شكل ( 13 ) .
شكل ( 13 ) ( )
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 46
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٦