را داشته باشد در نتيجه اگر از ايستادن بدون سناد و پشتى عاجز بود لازمست تكيه داده و مجموع نماز را با حالت قيام بخواند .
حال اگر از ايستادن به اين نحو در مجموع نماز نيز عاجز بود بلكه اساسا هيچ قادر بر مستقل ايستادن نيست تكليف وى اين است كه مجموع نماز را با اعتماد به چيزى در حال قيام بخواند و حقّ نشستن ندارد بنابراين از باب مقدّمه تحصيل تكيهگاه واجب است اگرچه آن را اجاره يا عاريه نمايد و اگر از اين هم عاجز بود يعنى يا اصلا قدرت بر قيام ندارد ولو به تكيه دادن يا قادر بر تحصيل سناد نيست در اين صورت بايد نشسته نماز بخواند ولى بدون اينكه به چيزى اعتماد و تكيه كند و اگر بدون اعتماد نتوانست تكيه كند و از نشستن نيز بطور كلّى عاجز بود لازم است به پهلوى راست به نحوى بخوابد كه مقاديم بدنش رو به قبله باشد و اگر به اين نحو نتوانست به پهلوى چپ بخوابد .
سپس مىفرماين :
حقّ اين است كه بين خوابيدن به پهلوى راست و چپ ترتيب بوده و در طول يكديگر هستند چنانچه مرحوم مصنف نيز در كتب ثلاثه خويش ( دروس ، ذكرى ، بيان ) همينطور فتوى داده است ولى از عبارتش در اينجا تخيير استفاده مىشود چنانچه اينقول نيز از تذكره و نهاية علّامه و شرايع و نافع محقّق و مبسوط شيخ و الفيّه مصنف نقل شده است .
و اگر از اين نحو نيز عاجز بود لازم است طاقواز يعنى به پشت خوابيده و كف پاها و صورتش را به طرف قبله قرار دهد به طورى كه اگر بنشيند جلوسش رو به قبله باشد همانطورى كه محتضر
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 352
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٥٢