رصدي و إلا عول على العلامات المنصوبة لمعرفتها نصا أو استنباطا .
شرح فارسى :
[ علائم قبله ]
مرحوم شارح مىفرماين :
شخص بعيد اگر بواسطه محراب مسجديكه معصوم عليه السّلام در آن نماز خواندهاند و يا ملاحظات رصدى كه اهل فنّ گفتهاند جهت را دانست پس به همان طرف نماز بخواند و در غير اين صورت لازم است بر علامات منصوبه براى تعيين قبله اعتماد كند چه علامات منصوبه و چه اماراتى كه به اجتهاد و استنباط جعل شدهاند .
مؤلف گويد :
علاماتى كه براى تشخيص قبله بيان شده بر دو قسم است :
1 - قاعده جزئيهاى كه خصوص قبله مكان محدود و مشخّصى را معيّن مىكند مانند اعمال دايره هنديه و نظير آن .
2 - علائمى كه قبل محلّ منظور و ساير نقاط حوالى بلكه اماكن بعيده را نيز تعيين مىنمايد همچون علامتهائيكه در متن مرحوم مصنف بيان فرموده .
اما قسم اول :
اعتبارات و قواعدى را اهل فنّ گفتهاند كه ما به دو نمونه از آن در اينجا اشاره مىكنيم :
البتّه اين دو را اگرچه در رساله فارسى قبله نوشته و در معرض استفاده همگان نهادهايم ولى بملاحظه اينكه رساله مزبور شايد در دسترس كليه حضرات به علل و اسبابى نرسيده باشد لاجرم عين عبارت در آن را اينجا مىآوريم :