1 - دايره هنديه
طريقه آن طبق فرموده شارح در شرح ارشاد اين است :
ابتداء جائى از زمين را مسطح نموده ، بطورى كه تمام نقاط آن موضع تراز و بدون اختلاف سطح باشد به نحوى كه اگر آبى را در وسط آن ريختيم به هيچكدام از اطراف زودتر متمايل نشود بلكه بر تمام سطح پخش شود ، سپس در اين سطح دايرهاى رسم مىكنيم و روى مركزش جسم مخروطى شكلى كه طول آن به قدر ربع قطر دايره باشد قرار مىدهيم و بايد توجّه داشت كه نصب اين مخروط كاملا مستقيم باشد ، سپس در وقت طلوع شمس بسايه اين جسم كه در مغرب حادث شده مىنگريم هنگامى كه رأس سايه ممارس با دايره شده و نزديك است كه داخل دايره واقع شود آن نقطه را روى خط محيط دايره نشانه مىگذاريم و سپس مترصّد مىنشينيم تا بعد از زوال كه سايه به طرف مشرق قرار مىگيرد و هنگامى كه سايه رو به تزايد گذاشته و بخطّ محيط رسيده و با آن مماس شده به طورى كه آنى بعد از دايره بيرون مىشود آن نقطه را نيز نشانه گذارده و سپس دو نقطه را بهم وصل مىنمائيم ، خطّى كه توليد مىشود خطّ مغرب و مشرق آن موضع است آنگاه آن خطّ را بطور دقيق به دو قسمت مساوى تقسيم نموده و از وسط حقيقى آنكه در حقيقت مركز دايره هست خطّى خارج كرده كه دو نقطه شمال و جنوب را بهم وصل كند و در دو نيم كره شمالى و جنوبى دو قوس مساوى تشكيل دهد ، اين خط نصف النّهار همين محلّ است كه در وقت