و كسانى كه نتوانند به عين آن توجه كنند يا توجّهشان مستلزم تحمّل مشقّت فراوان باشد به جهت كعبه اگر نماز خواندند كافيست .
و منظور از جهت طرفى است كه احتمال مىرود قبله در آن طرف باشد و يقين است به اينكه از آن سمت خارج نيست و منشأ پيدايش اين قطع اماره و علامت شرعى باشد مانند توجّه قبور و محاريب مساجد بلاد اسلامى .
مؤلف گويد :
بين دو فقره از عبارت مزبور يعنى [ يحتمل كونها فيه ] و [ يقطع بعدم خروجها عنه ] تهافت و تنافى به نظر مىرسد چه آنكه بموجب فقره اوّل جهت طرفى است كه احتمالا قبله در آن باشد و مقتضاى عبارت دوم اين است كه جانبى است كه قطعا قبله از آن خارج نباشد و بداهت تنافى بين ظاهر ايندو قابل انكار نيست .
لذا بعضى از محشين براى رفع اين تنافى فرمودهاند :
محلّ احتمال ، بعضى از نواحى جهت همچون مقابل وى است و مورد قطع بعدم خروج مجموع جهت و سمت مىباشد .
قوله : و هى عين الكعبة للمشاهد او حكمه : مؤلف گويد :
در قبله بين فقهاء اختلاف بوده و سه قول در آن مىباشد :
1 - رأى فقهاء شافعيّه و آن اينست كه براى مشاهد و غير آن عين كعبه قبله مىباشد .
2 - رأى مرحوم شيخ طوسى و آن اين است كه كعبه قبله است براى كسانى كه در مسجد الحرام بوده و مسجد الحرام قبله است براى آنان كه در حرم مىباشند و حرم نسبت به افراديكه از آن خارجند قبله محسوب مىشود
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 102
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠٢