به بعضى از اشياء تيمّم جايز و به برخى ديگر جايز نيست .
اما اشيائى كه تيمّم به آنها جايز و مشروع است :
1 - خاك پاك بدليل آيه شريفه : و ان كنتم مرضى او على سفر و لم تجدوا ماء فتيمّموا صعيدا طيبا .
و صعيد را اكثر اهل لغت تراب خالص معنا كردهاند . البته بعضى هم كه نسبت آن را به زجّاج دادهاند آن را به مطلق وجه الارض تفسير نموده و بهر تقدير صعيد قطعا بر تراب خالص صادقست مضافا به اخبار و روايات واردهاى كه در اين باب هست .
2 - سنگ : زيرا از وجه الارض محسوب مىشود و صعيد نيز به تفسيرى كه گفته شد شاملش مىشود .
مرحوم شارح دليلى ديگر نيز مىآورند و مىفرماين : سنگ همان خاك است نهايت در اثر جذب رطوبت لزوجتى در او پيدا مىشود و سپس عوامل جوى همچون تابش نور و تأثير حرارت آن را مستحكم نموده و به صورت حجر در مىآيد پس مانعى از جواز تيمّم در آن نيست .
قوله : لانّه من جملة الارض : ضمير در [ لانّه ] به حجر راجع است .
قوله : هو وجهها : يعنى وجه الارض .
قوله : و لانّه ترا اكتسب رطوبة : ضمير در [ لانّه ] بحجر راجعست .
قوله : و عمل فيه الحرارة : ضمير در [ فيه ] به تراب راجعست قوله : فافادته استمساكا : ضمير فاعلى در [ افادته ] بحرارت و ضمير مفعولى به تراب راجعست و مقصود از [ استمساك ] ، [ استحكام ] مىباشد .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 547
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٤٧