هركدام از اين دو كه در قسمت شمالى زمين حفر شده باشند فوق و آن ديگرى كه در جنوب است تحت محسوب مىشود اعم از اينكه از حيث قرار با هم مساوى بوده يا اينطور نباشد و قهرا تساوى آن دو به اين اعتبار به اين استكه يكى در جهت مشرق زمين و ديگرى در افق غربى آن واقع باشد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
هرحكمى كه فوقيّت و تحتّيت حسّى گفتيم عينا در فوقيّت و تحتّيت بالجهت نيز مىباشد و علّت آن را روايتى ميآورند كه در آن مجارى چشمهها را به مسير بادها قرار داده و چون بادها نوعا از شمال به جنوب ميوزند لاجرم آبها نيز مبدء حركتشان از شمال به طرف جنوب است پس قهرا هركدام از ايندو كه در طرف شمال واقع باشند فوق و ديگرى به اين اعتبار تحت شمرده مىشود و امّا روايت مزبور حديثى است كه مرحوم صاحب وسائل در ج 1 ص 145 از شيخ الطائفه به اين شرح نقل فرموده :
محمد بن الحسن باسنادش ، از محمد بن احمد بن يحيى ، از ابراهيم بن اسحق ، از محمد بن سليمان الديلمى ، از پدرش قال :
سئلت ابا عبد اللّه عليه السلام عن البئر يكون الى جنبها الكنيف فقال لى : ان مجرى العيون كلّها مع مهب الشّمال الحديث .
متن :
« و لا ينجس » البئر « بها » أي بالبالوعة « و إن تقاربتا إلا مع العلم بالاتصال » أي اتصال ما بها من النجس بماء البئر ، لأصالة الطهارة و عدم الاتصال .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
چاه بواسطه بالوعه نجس نشده مگر با علم باتّصال .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 123
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٢٣