از كنار رودخانه بود ، رودخانه بريد ، و راه مرور و عبور نماند ، در مائه دوم خاتونى از اسلام ، مبالغى خرج كرده ، راه را از كمر كوه ، سنگها را شكسته گشود . سنگى پيش آمد شكستن آن دشوار ، و محتاج به خزانهها بود ، سوراخ كردند ، بار شتر و تخت روان به آسانى عبور مىكند . طولش كمتر از بيست ذرع نيست ، همان خاتون ، يك پلِ بسيار متين و يك مسجد عالى در شهر « بتليس » ساخته ، و اوقاف كافى از املاك معتبر معيّن نموده است « مسجد خاتونيه » و « خاتون كوپريسى » معروف است . ( انتهى )
« بتليس » آبهاى خوب وجنگل قشنگ دارد ، يكماه ازعيدنوروز گذشته بود ، و زير درختهاىجنگلى برف ديدهمىشد ، بنفشه بسيار در آن جنگل يافت مىشد ، خيلى معطّر و بزرگ و خوشرنگ ، گلى ديدم مثل شاخه سنبل ، بتههاى آن به تركيب گنجشك بود .
بتليس « 1 »
از شهرهاى « كردستان » ، در حكم والى « ديار بكر » ، قريب هشت نه هزار خانوار از اكراد دارد ، دكّان و حمّام ، به طرز خودشان ساختهاند ، و تركيب غريبى است ، رودخانه در ميان درّه واقع ، گاهى كج ، گاهى راست جريان دارد ، و شهر مزبور را به رفتار رودخانه ساختهاند ، نيم فرسخ طول و سيصد الى پانصد قدم عرض آن .
منزل نهم گوگ ميدان « 2 »
جائىاست وسيع ، ميدانىدر بالاى شهر ، سبز وخرّم ، دورآن زيادهازهزار قدم نيست .
توضيح
از شهر « بتليس » خارج و اكنون اطرافش خانهها ساختهاند ، جائى است با صفا و چمن زار ، آب فراوان دارد ، و در وسط ميدان قبر يكى از خوانين و امراء « بتليس » ، از آثار
هامش
( 1 ) - منزل هفتم بتليس بود بار ديگر منزل هشتم را نيز بتليس ذكر كرده ، كه احتمالًا در بازنويسى اشتباه شده است . لذا منزل دليكلى تاش را به عنوان منزل هشتم آورديم .
( 2 ) - در نقشه « مونكى ميدان » نوشته شده است .