ساليان دراز و در توسعهها و تعميرات اندكى تغيير يافته است .
در دوران سلطان اشرف قايتباى ، محرابى نفيس و زيبا از سنگ مرمر ، مزيّن به آيات قرآن ساختند و بعدها حفرهء آن پر گرديد و همسطح زمين شد ؛ آنگاه محراب پيامبر صلى الله عليه و آله را با پارچهاى نفيس و از جنس پوشش قبر پوشانيدند . اين محراب با همان تزييناتِ دوران عثمانى همچنان موجود است . در فضيلت اين محراب گفتهاند كه به منزلهء كعبه است ؛ يعنى كسى كه به آن مىنگرد ، گويى نگاهش را به كعبه دوخته است . « 1 » محراب النبى صلى الله عليه و آله اكنون به ستون مُخَلَّقَه متّصل است ؛ يعنى اين ستون سمت مغرب آن قرار دارد .
محراب بهگونهاى قرار داده شده كه سجده كننده بر آن ، صورت خود را بر محل نشستن پيامبر صلى الله عليه و آله ، نه محل سجدهء آن حضرت مىگذارد . « 2 » ( تصوير شمارهء 41 )
2 / 4 - محراب التّهجّد
اين محراب در پشت منزل فاطمه عليها السلام ؛ يعنى منتهىاليه حجرهء شريفهء پيامبر صلى الله عليه و آله و مقابل ايوان صفه ، محل و مكان تهجّد و نماز شب رسولاللَّه صلى الله عليه و آله و فاطمه عليها السلام ، دختر معصوم ايشان بوده است . محراب در دوران عثمانى تعبيه شده و پس از برداشتن آن در دوران سعودى ، بيرون حجرهء شريفه ؛ يعنى مقابل ايوان صفه ، ايوانى به ارتفاع سى سانتىمتر و عرض حدود شش متر ساختهاند كه زائران براى درك فضيلت نماز در محراب ياد شده ، بر اين ايوان به اقامهء نماز مىپردازند . ( تصوير شمارهء 42 )
3 / 4 - محراب فاطمه عليها السلام
اين محراب ، داخل منزل فاطمه عليها السلام ؛ يعنى جنوب محراب التهجّد قرار داشته كه محلّ اقامهء نماز فاطمه عليها السلام بوده است . محراب مذكور اكنون داخل حجرهء پيامبر صلى الله عليه و آله است .
4 / 4 - محراب عثمانى
محراب عثمانى ، در ديوار كنونى مسجد در سمت قبله و پشت محراب النّبى صلى الله عليه و آله از عصر عثمان بن عفّان است . قسمتى كه اكنون محراب عثمانى در آن قرار گرفته ، از
هامش
( 1 ) سمهودى ، همان ، ج 1 ، ص 384
( 2 ) على بن موسى ، رسالة فى الوصف المدينة المنوّرة ، ص 60