مشاهده كرده است . ستون حنانه بعدها به « الجزعه » تغيير نام يافت . مكان آن ميان محراب النبى صلى الله عليه و آله و ورودى غربى آن است كه درى فلزى دارد . امروزه اين ستون وجود ندارد . ( تصوير شمارهء 37 - 38 )
2 - ايوان صُفّه يا منزلگاه فقرا
هنگامىكه جمعيت مهاجران در مدينه افزايش يافت ، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمودند : براى مهاجران تهىدست كه براى سكونت در مدينه مكانى ندارند ، ايوان مُسقَّفى ، در آخر مسجد ساخته شود تا بتوانند در آنجا اقامت گزينند . « 1 » اين عده شبها را بر همين ايوان به صبح مىرساندند . كسانى چون سلمان فارسى ، عمار بن ياسر و مقداد بن اسود و . . . ، از آن دسته بودند . مورخان تعداد آنان را از 70 تا 100 نفر نوشتهاند . « 2 » اين افراد در تاريخ به « اهل صُفّه » معروف شدند .
ايوان صفّه را در دوران عثمانى « دكَّة الأغوات » مىگفتند كه هنوز هم به اين نام خوانده مىشود . پيامبر صلى الله عليه و آله از مقابل اهل صفه مىگذشت و مىفرمود : اگر مىدانستيد كه نزد خدا چه جايگاهى داريد ، به يقين مىخواستيد كه بر فقر شما افزوده شود . « 3 » خداوند تبارك و تعالى آيات شريفهء سورهء كهف را در مورد اين فقرا بر آن حضرت نازل كرد .
وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَ لا تَعْدُ عَيْناكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَياةِ . . . . « 4 »
هامش
( 1 ) . ابن اثير ، النهاية فى غريب الحديث و الاثر ، ج 3 ، ص 37
( 2 ) . ابونعيم اصفهانى در حلية الاولياء و طبقات الاصفياء ، اسامى 38 نفر از آنان را ذكر كرده است . ( ، ج 1 ، صص 385 - 347 ) .
( 3 ) . سمهودى ، همان ، ج 1 ، ص 454 ر . ك . به : صالح احمدالشامى « اهلالصفة بعيداً عنالوهم والخيال . درصحيح بخارى روايت شدهكه اين عده لباس كاملى نداشتند وبعضاً نيمه عريان بوده و يا لباس آنان تنها نيمى از بدن ايشانرا مىپوشانيد ودرنهايت فقر بودهاند . ( همان ، كتابالصلاة ، حديث 103 ، ج 1 ، ص 299 )
( 4 ) . كهف : 28 - [ اى پيامبر هميشه خويش را با كمال شكيبايى به محبت آنان كه صبح و شام خدا را مىخوانند و رضاى او را مىطلبند وادار كن و يك لحظه از آن فقيران چشم مپوش كه به زينتهاى دنيا مايل شوى ، هرگز با كسانى كه ما دلهاى آنان را از ياد خود غافل كردهايم و تابع هواى نفس خود شدند و به تبهكارى پرداختند همراه مباش . ]