معاويه بعدها شش پله از پايين بر منبر افزود . عثمان نخستين كسى است كه بر منبر پيامبر صلى الله عليه و آله پوشش انداخت . بعدها سنگى از مرمر ساختند و منبر را درون آن قرار دادند .
نخستين كسى كه چنين كرد عبداللَّهبن حسنبن حسنبن على عليه السلام ، والى مدينه ، در سال 150 ق . بود . « 1 » در جريان آتشسوزى كه به سال 886 ق . در مسجد النّبى صلى الله عليه و آله رخ داد ، اين منبر كاملًا در آتش سوخت . چندى بعد قطعهاى از چوب آن را يافتند و در محل خود قرار دادند ؛ بر روى آن نيز منبرى از چوب صندل و سپس از آجر و سنگ ساختند كه ظاهراً اين كار به دستور سلطان اشرف قايتباى ، در 888 ق . صورت گرفت . منبر ياد شده تا 998 ق . موجود بود . در آن سال سلطان مراد عثمانى منبر نفيس و يك پارچهاى از سنگ مرمر ساخت وبهجاى منبر قبلى نهاد . اين منبر اكنون نيز موجود و درسمت راست محراب النبى صلى الله عليه و آله و مقابل محل اذان بلال قرار دارد . « 2 » گفتنى است همه ساله خلفا و پادشاهان ، براى پوشش منبر پارچهاى زيبا و نفيس به مدينه مىفرستادند و آن را مىپوشاندند ؛ چنان كه خواهيم گفت ميان منبر و قبر پيامبر را روضة النّبى گويند . از آن حضرت نقل شده است كه « قوائم منبرى رواتب فى الجنه » ؛ « پايههاى منبر من در بهشت استوار است . » « 3 »
( تصوير شماره 40 )
4 - محرابها
1 / 4 - محراب النّبى صلى الله عليه و آله
پيامبر صلى الله عليه و آله نمازهاى خود را كنار ستونى مىخواند كه بعدها به « المخلّقه » معروف شد . در دوران آن حضرت محرابى وجود نداشت ، عمر بن عبدالعزيز ، والى مدينه ، در دوران اموى نخستين كسى بود كه بر مكان نماز ايشان محراب ساخت ؛ اين محراب سمت ديوار قبله بود كه بعدها در توسعهء مسجد تخريب شد . محل محراب ياد شده در طول
هامش
( 1 ) ابن شبه ، تاريخ المدينة المنوره ، ج 1 ، ص 17
( 2 ) همان گونه كه در مبحث مسجد قبا شرح آن رفت ، منبر سلطان اشرف قايتباى به مسجد قبا منتقل شدكه هم اكنون نيز در آن جا قرار دارد .
( 3 ) نورالدّين هيثمى ، موارد الضمان صص 35 ، 256