حسين صفوى در مدّت سى و يك ماه و ده روز نگاشته است . از دهم شعبان 1114 ه . ق و در بيستم ربيع الثانى 1117 ه . ق از آن فراغت يافته است . و در همان جا يادآور مىشود :
و به سال 1273 ه . ق با شمارى از نسخههايى كه در مدرسهء طالبيان شيراز وقف شده ، تصحيح گرديده است . آغاز آن « سپاس بلند اساس » است .
كلك شاهين سخن سنج به تاريخ نوشت * شرح قاموس ، يكى گنج بود پُرگوهر « 1 »
از پدر عبد الكريم قزوينى ، كتاب المجموع و المصادر نيز ياد شده است . « 2 »
در جلد سوم الذريعه نام نياى او « محمد شفيع » به عنوان مؤلّف تتميم ابواب الجنان ياد شده است . شيخ آقا بزرگ تهرانى مىنويسد : محمد شفيع پسر شيخ مولانا رفيع الدين بن فتح إله قزوينى مؤلّف ابواب الجنان است كه به سال 1089 ه . ق وفات يافته است . او يادآور مىشود : چنان كه در ابواب الجنان گذشت ، عمر مؤلّف براى پايان دادن دو باب از بابهاى هشتگانه وفا نكرد و بابهاى ياد شده را پسر نامبردهاش پس از وفات پدرش به پايان رسانيده است . چنان كه شيخ حرّ [ عاملى ] معاصر او در الأمل در وصفش گفته است : « عالم زاهد صالح واعظ بعد أبيه بجامع قزوين ، له تتمت أبواب الجنان لأبيه من المعاصرين » . و آشكار است كه در زمان تأليف الأمل كه به سال 1097 ه . ق بوده ، حيات داشته است . « 3 »
در ادامه شيخ آقا بزرگ پس از آنكه يادآور مىشود « محمد رفيع » به سال 1089 ه . ق وفات مىكند ، دربارهء اين كتاب آورده است : ابواب الجنان پيرامون پنددهىها و اخلاق است و مولانا رفيع الدين محمد پسر فتح إله واعظ قزوينى كه از شاگردان مولانا خليل القزوينى بوده است دانشمندى بزرگوار ، اديب و شاعرى به شمار مىآمده كه در اشعارش به واعظ تخلّص مىكرده است و ديوانى كه در دسترس ماست در دوران شاه عبّاس تدوين شده است . او در آنجا ياد كرده كه اين دانشمند از صفىآباد - كه شايد
هامش
( 1 ) . الذريعة إلى تصانيف الشيعة ، ج 4 ، ص 702 .
( 2 ) . همان ، ج 5 ، ص 146 .
( 3 ) . همان ، ج 3 ، ص 336 .