تخطي إلى المحتوى الرئيسي

گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى) — صفحة 258

مساهمون:

ص٢٥٨
بدلش دو وزن « 1 » اصل السوس .

زعفران

جادى و ريهقان و كركم نيز گويند . مختار تازهء سرخ خشك رنگ خوشبوست . آنچه از كوه كيلو « 2 » فارس و ديار « 3 » خجند « 4 » خراسان آورند ، پسنديده است . شيخ فرمايد « 5 » : گرم است در سيوم ، خشك است در اول « 6 » . و « 7 » جالينوس گويد : گرم است در دوم و جوهر ارضى بارد نيز دارد « 8 » . و در تقويت « 9 » و تمتين « 10 » جوهر روح و تفريح دل ، اثر تمام دارد . و عطريّت « 11 » ممدّ « 12 » فعل اوست حتّى آنكه سه مثقال آن به تفريح « 13 » مىكشد . و اعضاء باطنى را به تخصيص « 14 » ، جرم « 15 » معده و آلات نفس و دماغ را قوّت دهد و جگر و مثانه و گرده را پاك سازد و مدرّ بول بود و قوّت ادويه به اقاصى « 16 » بدن رساند . شربتى نيم درم است « 17 » تا يك درم . اسحق گويد : مضر است به شش ، مصلحش انيسون است « 18 » . بدلش يك وزن قسط و يك وزن حبّ اترج « 19 » و نيم وزن سنبل و سدس وزن ، قشور
هامش
( 1 ) . ن و م : + آن . ( 2 ) . ن : كوه كيلوى ، م : كوه كيلويى . ( 3 ) . ن : + بيارجمند ، م : ديارجمند و در حاشيهء نسخه بيارجمند آمده است . ( 4 ) . م : - خجند . ( 5 ) . ن و م : + كه . ( 6 ) . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 1 ، ص 139 . ( 7 ) . م : - و . ( 8 ) . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 1 ، ص 467 . ( 9 ) . س : تقويه . ( 10 ) . س : تمتن . ( 11 ) . س : عطريه ، ن : عطريّت . ( 12 ) . ن : جمله ، م : - ممد . ( 13 ) . ن : تصريح . ( 14 ) . م : خصوصا . ( 15 ) . س : حرم . ( 16 ) . م : اقصى . ( 17 ) . م : بود . ( 18 ) . اسحق ياد شده در تذكرهء جامع ابن بيطار ( ج 1 ، ص 468 ) اسحق بن سليمان ضبط شده ، ولى اين نقل قول در آن ياد نشده است . و در كتاب الاغذيه و الادويهء او ( صص 492 - 493 ) نيز اشاره‌اى به اين نكته نشده است . ( 19 ) . ن و م : اثرج .