و مسيح گويد : حرارتش در سيوم « 1 » است و يبوستش در دوم « 2 » . و گويند گرم است در سيوم ، خشك است در اول .
مفتّح و مدرّ بول و طمث بود و نهش « 3 » هوام را فايده دهد و جوهر روح « 4 » زياده گرداند .
گويند هركس دوقو « 5 » خورده باشد سم هوام به تخصيص « 6 » عقرب در وى اثر نكند . و سنگ گرده بريزاند . و حبّ القرع بكشد .
شربت معتدلش يك مثقال است .
و « 7 » مضر بود « 8 » به مثانه ، مصلحش مصطكى است « 9 » .
و گويند اسارون بدلش يك وزن انيسون است .
راوند چينى
ريوند « 10 » هم نويسند .
ابن جميع « 11 » گويد « 12 » : اطلاق راوند بر چهار چيز كنند : سه قسم فى الحقيقة راوند است و يك قسم راوند نيست . از [ سه ] « 13 » قسم اول يكى را چينى و دوم را زنجى « 14 » و سيوم « 15 » را
هامش
( 1 ) . ن و م : سيم .
( 2 ) . ن و م : دويم . تذكرهء جامع ابن بيطار ، ج 1 ، ص 222 .
( 3 ) . ن : نهس .
( 4 ) . ن : + را .
( 5 ) . ن : دوقوا .
( 6 ) . ن و م : هوام خصوصا .
( 7 ) . ن و م : - و .
( 8 ) . س : بو .
( 9 ) . م : - است .
( 10 ) . م : راوند چينى .
( 11 ) . ابن جميع كه نام كامل او ابو المكارم هبة اللّه بن زيد بن حسن بن افرايم الاسرائيلى ( م 594 ه ق ) از پزشكان سدهء ششم هجرى است كه آثار ارزشمندى از خود بر جاى گذاشته كه معروفترين آنها الارشاد لمصالح الانفس و الاجساد است و همچنين كتابهايى به نام التصريح بالمكنون فى تنقيح القانون و نيز تنقيح غلق المكنون من كتب القانون لفخر الدين الخجندى و التلويح الى اسرار التنقيح لفخر الدين خجندى و التصريح شرح التلويح لطف اللّه المصرى دارد كه پيرامون نقد آراى ابن سينا در قانون است كه بدين سبب از نقادان جدّى قانون بوعلى به شمار مىآيد . رسالات فراوان ديگرى نيز از او بر جاى مانده كه از جملهء آنها كتابى است كه صفت معجون ملوكى نام دارد و برخى آن را رسالهء ترياق كبير فاروق دانستهاند .
( 12 ) . ن و م : - ابن جميع گويد ، + و بعضى گويند .
( 13 ) . س : - سه .
( 14 ) . م : ر ن ى .
( 15 ) . ن و م : سيم .