كمتر از حرارت « 1 » سرخ « 2 » باشد « 3 » . اما سپيد « 4 » شدن « 5 » از ضعف حرارت غريزى باشد و گره گرفتن ، بلغم غفن .
اما رنگهاى چشم : سبب سياهى « 6 » چشم « 7 » هفت چيز است ؛ يا از كمى « 8 » روح باصره باشد ، يا از كدورت آن باشد ، يا از كوچكى رطوبت جليدى « 9 » باشد ، يا از گو افتادن اين رطوبت « 10 » ، يا از بسيارى « 11 » رطوبت بيضى « 12 » باشد ، يا از تيرگى اين رطوبت باشد ، يا از سياهى طبقه عنبيه « 13 » .
و اسباب حدوث زرقت ، ضد اسباب كحلى و « 14 » سياه چشمى « 15 » باشد . اما شهلت « 16 » و شعلت « 17 » از اجتماع بعضى اسباب سواد « 18 » و « 19 » زرقت « 20 » باشد « 21 » .
دهم : سمنه « 22 » است و « 23 » آن « 24 » فربهى و لاغرى و تنكى « 25 » و آكندگى بدن باشد . فربهى كه از بسيارى گوشت بود ، از گرمى و ترى بود . و « 26 » فربهى كه از بسيارى پيه « 27 » بود ، از سردى و ترى بود . و « 28 » لاغرى كه از اندكى گوشت بود ، از سردى و خشكى بود . و « 29 »
هامش
( 1 ) . م : - حرارت .
( 2 ) . س : سرخى .
( 3 ) . ل : پديد آيد .
( 4 ) . س : سفيد .
( 5 ) . م : + موى .
( 6 ) . ل : سياه .
( 7 ) . ل : + از .
( 8 ) . س : يكى .
( 9 ) . س : بيضى .
( 10 ) . ل : - يا از گو افتادن اين رطوبت .
( 11 ) . س : - رطوبت جليدى . . . بسيارى بيضى .
( 12 ) . م : نبضى .
( 13 ) . س و م : عينيه ؛ م : + باشد .
( 14 ) . ل : - كحلى و .
( 15 ) . ل : سياهى چشم .
( 16 ) . س : سهلت ؛ شهلت : به ضمّ اول ، ميش چشمى ، آن است كه حدقهء چشم به سرخى زند و خطهاى سرخ نبوده باشد مانند شكلت . ليكن آن عبارت است از كمى سياهى حدقه به حدّى كه گويا مايل به سرخى است ، يا سياهى چشم كمتر از زرقت ( لغتنامه ) .
( 17 ) . شعلت : اشعل مردى است كه خلقت چشم او به سرخى زند ( لغتنامه ) ؛ ل : + آن .
( 18 ) . ل : - سواد ؛ س : سودا .
( 19 ) . ل و س : - و .
( 20 ) . س : ازرقت .
( 21 ) . ل : شود ؛ م : است .
( 22 ) . ل : محنه ، م : سخنه .
( 23 ) . م : - و ؛
( 24 ) . س : از .
( 25 ) . ل : نتكى .
( 26 ) . س : - و .
( 27 ) . س : معده .
( 28 ) . ل : - و .
( 29 ) . س : - و ؛ م : - و لاغرى . . . بود و .