لاغرى بدن و درد « 1 » گوش و درد چشم و آبله و حصبه بود « 2 » .
فصل خريف « 3 » : مزاج او سرد و خشك است . در « 4 » اين فصل بيماريها « 5 » بيشتر باشد .
بدان سبب كه مردم به « 6 » روز در آفتاب گرم آمدن « 7 » و شدن كرده « 8 » باشند « 9 » و به شب سرد بود « 10 » و ميوهها بسيار خورند . و بيماريهاى اين فصل گر و قوبا « 11 » و سرطان و درد مفاصل « 12 » و « 13 » سپرز و چكيدن بول و عرق النسا « 14 » و ذبحه « 15 » و قولنج و درد پشت و ران و جدرى « 16 » و حصبه و ديوانگى و « 17 » سل « 18 » و دق باشد .
فصل زمستان : مزاج او سرد و تر است . بيماريها در اين فصل كمتر باشد بدان سبب كه « 19 » به واسطهء سردى هوا خلطها فسرده شود « 20 » . و بيماريهاى اين فصل عسر البول « 21 » و خناق قتال و غير قتال « 22 » و حصبه و جدرى سليم « 23 » باشد . « 24 »
باب پانجدهم « 25 » : در تدبير طعام و شراب
بهترين غذاها نانى باشد « 26 » از گندمى « 27 » آفت نارسيده « 28 » و گوشت گوسفند يكسالهء
هامش
( 1 ) . م : + سر و .
( 2 ) . م : باشد .
( 3 ) . ل : پاييز : س : + يعنى خزان .
( 4 ) . س : و در .
( 5 ) . م : + مزاج .
( 6 ) . م : - به .
( 7 ) . ل : آمده .
( 8 ) . ل : - و شدن كرده .
( 9 ) . س : باشد ؛ ل : + رفته .
( 10 ) . م : باشد .
( 11 ) . قوبا : « خشونت و درشتىاى است كه در ظاهر پوست بدن به هم رسد با خارش پوست بسيار » ( لغتنامه ) .
( 12 ) . س ، ل : + و سرطان .
( 13 ) . س : - و .
( 14 ) . عرق النسا : سياتيك ( من لا يحضره الطبيب : برء الساعه ، ص 144 ، توضيحات مترجم ) .
( 15 ) . ذبحه : گلودرد .
( 16 ) . جدرى : آبله ( لغتنامه ) .
( 17 ) . س : - و .
( 18 ) . م : + و سكته .
( 19 ) . س : - بدان سبب كه .
( 20 ) . س : بود ؛ م : باشد .
( 21 ) . « دشخوار آمدن بول را عسر گويند . » ( خفى علائى ، ص 209 ) .
( 22 ) . س : - قتال و غير قتال .
( 23 ) . « و بعضى را سلامت باشد و بعضى را خطرناك باشد » ( الاغراض الطبيه ، ص 543 ) .
( 24 ) . ل : + و اللّه اعلم بالصواب .
( 25 ) . ل و م : پانزدهم ؛ م : + از مقالهء اول .
( 26 ) . ل : + كه ؛ م : است .
( 27 ) . ل : گندم .
( 28 ) . س : نرسيده ؛ ل : + بود .