كه حرمت ، ظاهر ساختن نفس اعضاى بدن كه بيشتر جلب توجه و ربودن دلها و برانگيختن شهوت است از روى « فحوى الخطاب » اولى و شديدتر خواهد بود .
و مؤيّد قوى كه دليل قطعى قول ما است ، اين است كه در آيهء ديگر حتى از به صدا در آوردن زينت هم زنها را نهى فرموده ؛ اگرچه خود آن زينت هم مخفى باشد و ديده نشود .
« وَ لا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ ما يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ »
؛ « 1 » يعنى و نبايد بزنند زنها پاهاى خودشان را به زمين تا معلوم شود آنچه مخفى كردهاند از زينتشان . جايى كه پا بر زمين زدن و ظاهر كردن صداى زينت بر زنها حرام باشد كه مبادا به گوش مردها برسد و باعث ميل و توجه آنها بشود ، آيا ظاهر كردن نفس زينت ، چه رسد به مواضع و اعضاى خاصهء صورت و چشم و ابرو و لب و دهان و خال هندو و چاه زنخدان كه تمام جذبات دلبرانه و كشمكشهاى عاشقانه از آنجا برخاسته مىشود ، حرام نخواهد بود ؟ بديهى است منكر نمىتوانند شد مگر آنهايى كه
خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ
؛ « 2 »
چشم باز و گوش باز و اين عمى * حيرتم از چشمبندى خدا
و چون ما به فضل خدا از دفاع و ردّ قول مخالف خود عاجز نيستيم ، مضايقه و باكى هم از ذكر احتمال خلاف بيان مزبور كه در معنى آيهء شريفه براى اثبات عدم وجوب حجاب و روگرفتن زنها استدلال به آن شده ، نداريم .
و آن احتمال اين است كه بعضى گفتهاند : يك كلمه در آيهء شريفه حذف شده و اصل آيهء شريفه اين بوده « و لا يبدين [ مواضع ] زينتهن » و نبايد ظاهركنند زنها جاهاى زينت خود را
إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها
مگر آنچه ظاهر است عادت كه مقصود صورت و دستها باشد و از اين جهت پوشيدن صورت و دستها در نماز هم واجب نيست .
و ردّ اين قول به حول و قوّهء الهى اين است كه ادّعاى حذف كلمهء مواضع بدون دليل ، و حال اينكه بر خلاف اصل و ظاهر است ( سد باب افاده و استفاده ) مردود و قابل اعتنا نيست . اما عدم وجوب تستّر وجه و پوشيدن صورت در نماز ، دلالت بر عورت نبودن و جواز نپوشيدن در غير نماز ندارد ؛ زيرا كه موضوع عورت بودن و عورت نبودن امرى است اعتبارى ، بسته به دست شارع و منوط و موقوف به نظر و قرار . . . « 3 » او ؛ هرچه را در هر حال و هر موقع نسبت به هركس و هرچه صلاح بداند عورت و واجب التستّر قرار مىدهد .
چنانچه بدن زن در حال نماز از جهت اينكه مصلّيه و نمازگذار است ، عورت و واجب التستر است ؛ اگرچه در حضور نامحرم هم نباشد ، بايد بپوشاند ؛ و لكن براى شوهر و ساير
هامش
( 1 ) . نور ، 31
( 2 ) . بقره ، 7
( 3 ) . يك كلمه ناخوانا .