اسباب سابق الذكر در بين نبود ، همهء آنها مادرهايى بودند كه اطفال خود را در تحت تربيت بيرون آورده ، رجال آتيهء مملكت خود را پرورش مىنمودند و دامن عفّت آنها به اين صفات رذيله آلودگى پيدا نمىكرد و هزاران جوانهاى مردم كلّا عقب نبودند ؛ چه اين عوامل قويّه موجب آن است كه اغلب جوانها تأهّل اختيار نمىكنند و خود را از متاعب تحصيل معاش و گرفتارى اهل و عيال نجات مىدهند . لذّات آنيه و تمتّعات موقّتى را كه از مباشرت با فواحش مىبرند ، بر ازدواج مقدّم مىدارند و از عواقب وخيم آنها غفلت مىنمايند . ما اگر بگوييم فرانسه را يك خطر عظيم اجتماعى تهديد مىكند كه از او نجات نمىيابد مگر پس از انقلاب بزرگى ، اغراق نگفتهايم .
سال گذشته احصائيهء بچههاى سر راه افتادهء پاريس به هيجده هزار رسيد كه ابدا پدرهاى آنها معلوم نبود . اين خود يكى از نتايج صفت رذيله سابق الذكر و آثار افراط در حرّيّت و آزادى زنان و فتور و سستى در ديانت است .
جهل و حجاب اگر زن را تا يك اندازه عقب اندازد ، ولى اين حرّيّت فوق العاده ، هيئت اجتماعيّه را فاسد مىسازد و عائلهء انسانيّه را به خطرها تهديد مىكند . حال اجتماعى فرانسه بهترين گواهى است براى صدق اين مدّعا . چه احصائيهء امروزهء اين مملكت از چهل سال قبل تاكنون به يك منوال است و ابدا عدد آنها زياد نشده و حال آنكه ساير ملل ، افراد آنها رو به تضعيف گذارده ، زياد مىشود .
خلقت و ساختمان زن براى اين شده كه مادرى باشد براى تربيت اولاد و تدبير عائله در منزل ؛ و علم تدبير منزل را به او آموخت تا مهمّات خود را كفالت و كفايت كند ؛ ولى وادار كردن او به كارهاى رجال و مكاسب و صنايعى كه مردها عهدهدارند ، اين كارى است كه از وظيفهء او خارج است و براى او خلق نشده ، مگر در صورتى كه يك ضرورتى ايجاب كند .
پارهاى از علما را مىبينم كه هر كارى را براى زنها تجويز مىكنند و مىگويند بايد زن صنايع مهمّه و كارهاى بزرگ را متكفّل شود ؛ حتى اينكه بعضى در اين باب كتابى تصنيف كردهاند . اين عقيده يك رأى و نظر سطحى است كه ابدا با نظام جامعهء بشريت انطباق ندارد ؛ چه اگر زن از خانه بيرون شده ، در بازارها به كارهاى مردها مشغول شود ؛ كيست كه اطفال كوچك را تربيت و احتياجات آنها را مرتفع سازد ؟ اگر گفته شود ، ممكن است زنهاى مرضعه و خدمتكار به اين وظايف قيام و اقدام نمايند ؛ گوييم اين مستلزم آن است كه آنچه زن در خارج منزل پيدا كند ، به مصرف خادمهاى مرضعه برساند تا آنها خدمات لازمهء مزبوره را انجام دهند . بشر هر اندازه در استكشافات جديده و اختراعات تازه رو به ترقّى و تعالى گذارد ؛ نمىتواند اين نظام اجتماعى را منقلب سازد . نظام ، اين نوع مقتضى است كه مادر به تربيت طفل خود بپردازد و از دايرهء عنايت او قدم بيرون نگذارد ؛ به علاوه عائلهء
رسائل حجابيه (فارسى) — صفحة 299
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٢٩٩