را تحصيل نمايد ؛ و بر فرض كه او را دسترس به زن عالمهء معلّمه نباشد ، ممكن است نزد پدر و برادر و پسر يا شوهر خود يا ساير محارم معارف و آداب لازم اسلاميه را بياموزد .
ترقّى و تعالى زن اصلا متوقّف بر معاشرت با اجانب نيست تا گفته شود حجاب مانع از اكتساب كمالات است . تاريخ ادوار سابقهء اسلاميه را در تحت مطالعه و مداقّه خود بيرون آور ، مخصوصا كتاب تذكرة الخواتين و خيرات حسان را تأمّل فرما ، ببين به اينكه زنها با اين كه احتجاب را يكى از فرايض مهمّهء خود مىدانستند ، پايهء علم و ادب و معرفت را به كجا رسانيدند . افسوس كه مقام اقتضاى تعداد بعضى از آنها را ندارد .
و بالجمله غرض اين است كه هيچ توقف و استلزامى بين تحصيل علم و بىحجابى تصور نمىشود تا آنكه گفته شود ، باعث تنزّل و انحطاط درجهء ايرانيان بلكه ساير دول اسلاميه تستّر و احتجاب زنهاست و از براى ترقّى و تعالى آنها راهى جز كشف حجاب فرض نمىشود . پس آنچه را كه مجلات و جرايد داخله و خارجه در اين موضوع انتشار مىدهند ، بىجا و بىموقع باشد و ابدا آنها را يك دليل و برهان منطقى بر اثبات مدّعاى خود نيست . اين است جواب از اعتراض اول بهطور اجمال .
جواب از دوم : آنكه پيش از اين مدلّل داشتيم كه زن در اصل خلقت ضعيف و ناتوان است و وظيفهء او فقط در اداره كردن امر منزل منحصر باشد . استحكام اساس تمدّن انسانى موقوف است به دو امر مهم : يكى تحصيل ثروت و مال از طريق تجارت و زراعت و صناعت ؛ ديگر ترتيب موجبات راحت و آسايش عائله كه از او به علم تدبير منزل تعبير مىشود . امر اول را مردها وظيفه دارند نظر به آن عقل و كفايتى كه خداى تعالى به آنها عنايت فرموده و دوم تا يك درجه در عهدهء زنهاست ، نظر به اينكه آنها زيادتر تاب مقاومت با زحمات و مشقّتهاى منزلى دارند . به علاوه آنها را موانعى روى دهد كه منافى با دخول در مشاقّ تجارت و زراعت و صناعت است . نُه ماه غالبا گرفتار حملاند ؛ پس از آن گرفتار رضاع طفل و تربيت آنها باشند ؛ تا دو سال ؛ و چون اين دو دوره سپرى شد ، دورهء تربيت و تأديب منزلى طفل مىرسد و در اثر و نتيجهء زحمات حمل و رضاع ، اغلب دچار امراض بسيار مىشوند و قواى آنها تحليل مىرود و رو به ضعف و سستى مىگذراند ؛ با اين حال چگونه مىتوانند تحصيل مال و ثروت را هم نوعا در عهده شناسند ؟ و اگر بعضى از آنها در اين رشته داخل شوند ، لا بد به وظايف منزليهء آنها خلل خواهد رسيد .
پس وظيفهء هريك از زن و مرد ، همان است كه دين اسلام مقرّر فرموده . مرد بايد به تحصيل معاش و اصطناع صنايع ضروريه پردازد و زن بايد مهمّات منزلى را در عهده شناسد و از اين بابت است كه دين اسلام نفقه و كسوهء زن را بر مرد واجب فرموده تا او فارغ البال به اداى وظيفه بپردازد .
رسائل حجابيه (فارسى) — صفحة 262
مساهمون: الشيخ رسول جعفريان
ص٢٦٢