موضوع چهارم : امر تعليم و تعلّم زنان مىباشد .
اين چهار موضوع مختلف را رادعين حجاب در تحت موضوع حجاب نگارش مىدهند و به گمان خود تنزّل زنان مسلمين را از زنان اروپايى ، ناشى از امر حجاب مىدانند كه اگر زنان مسلمين مثل زنان اروپايى نشدهاند ، از امر حجاب بوده كه سدّ راه ترقّى ايشان گشته است . و ما مخصوصا هر موضوعى را جداگانه تقرير مىنماييم تا اينكه مطلبى در پردهء سفسطه نماند .
اوّل موضوع حجاب
حجاب در لغت به معنى پرده است و در عرف در پرده بودن زن است از مرد بيگانهء نامحرم ، به طريقى كه عادت و سيره بر آن جارى است . و براى توضيح اين موضوع مختصر مقدّمهاى لازم است كه بيان گردد . و آن اين است كه گاهى از اوقات ، به واسطهء بعضى از مصالح ، احكام موضوعات تغيير و تبديل مىكند . از قبيل وجوب و حرمت و غيرهما ؛ و مىشود كه حكم موضوعى اباحه باشد و به ملاحظهاى از ملاحظات ، حكم وجوبى را دارا گردد ، و نيز به بيانات شافيهاى كه علماى اعلام فرمودهاند ، عقلا مقدّمهء واجب واجب است و مقدّمه حرام ، حرام . پس از اين مقدمه ، شروع به مقصود نموده ، مىگوييم : حجاب واجب است و ترك آن حرام و محل و مجالى در انكار عقلا و عادتا به هيچ وجه نيست . علاوه ، آيات كريمه و اخبار كثيره هم در اين موضوع رسيده است كه بعضى از آن را مىنگاريم .
آيات قرانيه
« قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا
[ نقصان دهند ]
مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ
[ عورت ]
ذلِكَ أَزْكى
[ پر منفعتتر ]
لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ
[ آگاه ]
بِما يَصْنَعُونَ
[ كارى كه مىكنند ] » . « 1 »
مىفرمايد : اى پيغمبر ! به مؤمنين بگو كه چشم از محرّمات بپوشند و در حفظ عورت بكوشند . خداوند پيش از تعيين تكليف زنان به تعيين تكليف مردان پرداخت كه غضّ بصر از غير محرم خودنمايند و حفظ عورت خويش كنند ؛ و غضّ بصر را مقدّم بر حفظ فرج داشت ، به واسطه آنكه غالبا نظربازى مقدّمهء اين عمل شنيع مىشود . چنانكه در حديث هم وارد شده كه « فزنا العينين النظر » ؛ « 2 » يعنى آگاه باشيد كه چشمها هم به زنا مبتلا مىشوند و زناى چشم ، همان نظربازى است كه به ريبه مىنگرد ؛ و خداوند هم به همين جهت غضّ
هامش
( 1 ) . نور ، 30
( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 20 ، ص 191 ، 326