الكلم » « 1 » ، و خليفهاش فرموده : « لا آية اكبر منّى » ، و بعضى از ورثهاش گويد :
بيت
اگر چه آينهء روى جان فزاى تواند * همهء عقول و نفوس و عناصر و افلاك
ولى ، كسى ننمايد تو را ، چنان كه توئى * به جز دلِ من ، مسكينِ بىدل غمناك
و آدمى است ، هيكل توحيد . خداوند مجيد در قرآن فرموده :
« مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً »
« 2 » واحدشان « كلّ » و كلّ شان « واحد » ند « 3 » : « و فيك انطوى العالم الاكبر » و لهذا ، در دعاى تعقيب - كه ماثور است - مىگوئى : « الّلهم انّى اصبحت اشهدك و كفى بك شهيدا و اشهد ملائكتك و حملة عرشك و سكّان سماواتك و ارضيك و انبيائك و رسلك و الصّالحين من عبادك و امائك فاشهد لى » « 4 » - الدّعا -
و مصلّى بايد در عموم سلام ، بر ملائكه و عباد اللّه الصّالحين ، ملائكهء مهيمين و رجال الله مهيمين و مجذوبين را داخل كند كه ردّ سلام واجب است و بر خداوند - جلّ شأنه - كه مهيمن آنهاست ، واجب است كه از جانب آنها ، جواب سلام مسلم را بدهد ، و كفى به فخرا و شرفا و كرامة له .
مسألة : چنان كه هر يك از افعال نماز را مندوبى است كه بعضى از آنها را ذكر كرديم ، خود نماز را هم ، پنج مندوب است .
اوّل - توجّه به هفت تكبير كه از آن جمله است ، « تكبيرة الاحرام » و در ميانهء آنها خوانده مىشود سه دعا . پس بايد سه تكبير بگويد و دعا بخواند ، و بعد ، دو تكبير بگويد و دعاى ديگر را بخواند ، و بعد دو تكبير بگويد كه دومين « تكبيرة الاحرام » باشد و دعاى توجيه را بخواند . صورتش اين است كه : سه مرتبه « اللّه اكبر » بگويد و
هامش
( 1 ) - اعطيت جوامع الكلم ، « بحار الانوار » ، ج 83 / 276 .
( 2 ) - مائده / 35 . آيه چنين است : « من قتل نفسا به غير نفس او فساد فى الارض فكأنّما . . » .
( 3 ) - و به تعبير علامه جعفرى : 1 همه و همه 1 .
( 4 ) - « بحار الانوار » ج 95 / 205 .