مسألة : از نمازهاى مندوبه ، نوافل مبتدئه است
و از آن جمله است نيز ، مندوباتى كه سببى دارند ، مثل نماز تحيّت مسجد و مثل نماز زيارت ، و افضل نمازهاى مندوبه « رواتب يوميّه » است كه ضعف فرايض يوميّه است ، سى و چهار ركعت است :
هشت ركعت نافلهء نماز ظهر است ، پيش از آن ، و هشت ركعت براى نماز عصر ، پيش از آن ، و چهار ركعت براى نماز مغرب ، بعد از آن ، و دو ركعت نشسته كه يك ركعت ايستاده محسوب مىشود و از اين جهت ، آن را « وتيره » گويند ، بعد از عشاء و هشت ركعت نافلهء شب ، و دو ركعت « شفع » ، و يك ركعت « وتر » ، و دو ركعت نافلهء نماز صبح ، پيش از آن ، و در سفر ، نوافل منتصف مىشود و هفده ساقط مىشود كه رواتب رباعيّات مقصورهاند ؛ شانزده ركعت ظهرين و وتيرهء عشا .
سرّ : اينها نوافلى است كه حق تعالى در حديث قدسى فرموده : « انّ العبد ليتقرب الىّ بالنّوافل حتى احببته . . » « 1 » - الحديث - و در لسان مقرّبين « قرب نوافل » و « قرب فرايض » متداول است « 2 » و غير يكديگرند كه در « قرب نوافل » ، حق ، سمع و بصر عبد مقرّبش مىشود كه در اين حديث قدسى آمده كه : « فاذا احببته كنت سمعه . . » . « 3 » اه مثنوى
چون بمردم ، از حواس بو البشر * حق مرا شد ، سمع و ادراك و بصر
« 4 » و در قرب « فرايض » ، عكس مىشود كه در اخبار آمده است : « علىّ عليه السّلام عين اللّه النّاظرة و اذنه الواعية و يده الباسطة » « 5 » ، پس آنچه عارف گفته است كه :
علم حق ، در علم صوفى گم شود * اين سخن ، كى باور مردم شود ؟
هامش
( 1 ) - « بحار الانوار » ، ج 14 / 289 .
( 2 ) - بنگريد به : « قربين فرايض و نوافل » ، مندرج در « فوائد ؛ در عرفان و فلسفه و تصوف » ، صدوقى سها ، چاپ اوّل 1383 / 160 - 162 .
( 3 ) - « بحار الانوار » ، ج 14 / 289 .
( 4 ) - « مثنوى » ، دفتر 1 / 62 - رمضانى - 1 / 192 - نيكلسون - و ج 2 / 452 - جعفرى -
( 5 ) - « بحار الانوار » ، ج 24 / 198 .